Home » Artikelen geplaatst door Jan van Meerten

Auteursarchief: Jan van Meerten

Uw gunst, Uw trouw, Uw Woord – Lezenswaardig interview met ds. W.L. van der Staaij in het Reformatorisch Dagblad

In november verscheen een lezenswaardig interview met ds. W.L. van der Staaij, predikant binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) te ’s-Gravenhage-Scheveningen. Het interview werd gedaan naar aanleiding van het onlangs verschenen boek ‘Uw gunst, Uw trouw, Uw Woord’.1 Een lezenswaardige bundel van diverse predikanten binnen de CGK. Hieronder een korte samenvatting van het interview, daar waar ik het relevant acht voor de discussies op deze website.2

Kerkelijke strijd

De titel van het interview luidt ‘Houvast in een kerk die kraakt en piept’. Dat is een goede samenvatting van het interview. Het genoemde boek verscheen als ‘een soort getuigenis: hier staan we voor en hier ligt ons hart’. Volgens de predikant is er vandaag de dag veel kerkelijke strijd. “De aandacht die dat krijgt, kan zomaar ten koste gaan van de aandacht voor de grote waarde van het heil en het waardevolle wat onze kerken hebben.” Het lijkt er dan op dat de kerk overal op tegen is. “Maar we zijn niet zozeer tegen van alles en nog wat. We zijn vóór het behoud van datgene waarmee we getroost kunnen leven en sterven. We zijn ervan overtuigd dat het heilzaam is voor onszelf en voor de kerken als we trouw blijven aan de Schrift en belijdenis. En dat willen we zeker onze jongeren graag voorhouden.

Groot wonder én schuld

Van der Staaij ziet het bestaan van de kerk als een groot wonder. “Het voortbestaan van onze kerken wordt helaas bedreigd door verdeeldheid en verwarring op allerlei thema’s, waardoor jongeren en ouderen afhaken. De kerk in Nederland kraakt en piept aan alle kanten. Maar we hoeven gelukkig niet enkel te somberen en te klagen. De titel van het boek zegt het al: ‘Uw gunst, Uw trouw, Uw Woord’. We moeten het hebben van Gods trouw in en door Jezus Christus.” Van der Staaij geeft aan dat we trouw moeten zijn aan het Woord, we moeten buigen voor God en Zijn Woord. Als kerken van de Afscheiding hebben we veel schuld: “Wat eeuwenlang voor vast en bondig werd gehouden, komt steeds meer op de helling: de feitelijkheid van schepping en zondeval, de verhouding van vrouw en ambt, de praktijk van homoseksualiteit en gendertransitie en de visie op de hel. Eigenlijk geldt dit voor alle kerken in Nederland: als het bij de buurman regent, drupt het bij mij ook.

Kinderen van onze tijd

We hoeven niet met de beschuldigende vinger naar een ander te wijzen. “Wij zijn kinderen van onze tijd en ademen allemaal het individualisme en het postmodernisme in.” De gereformeerde traditie wordt volgens de predikant ondergewaardeerd. We zouden het gedachtengoed uit voorgaande eeuwen weer moeten bestuderen. Onderwaardering blijkt uit ‘een verwaterde boodschap in prediking en pastoraat, waarbij het accent komt te liggen bij allerlei discussies’. Tradities bewaren bovendien voor het ‘rusteloos meedeinen op de golven van de tijdgeest’.

Vervolging vanwege visie op homoseksualiteit en genderideologie?

De verslaggever bevraagt ds. Van der Staaij op de bijdrage van ds. A.A. Egas over christenvervolging vanwege visie op homoseksualiteit en genderideologie. Van der Staaij: “Nou, ga maar na wat zich de afgelopen tijd heeft afgespeeld rond ds. Olaf Latzel in Duitsland, de politica Päivi Räsänen in Finland3 en ds. A. Kort in Nederland4 Christenen liggen onder een vergrootglas, zeker vanwege de gevoelige thema’s. Tegelijk moeten we daar niet al te benauwd over doen. (…) Natuurlijk, ik wil het liefst verdrukking en vervolging vermijden. Maar als je je houvast vindt in het Woord van God, dan hoeven we ons niet te schamen. Blijkbaar werkt de Heere op deze manier, dwars door alles heen. Hij heeft de wereld overwonnen.” Met de Schrift en de confessie hebben gereformeerde christenen goud in handen. “Daarin vinden we houvast, onze enige troost in leven en sterven.

Voetnoten

Hongaarse dinosauriërs en hun leefomgeving – Een animatie n.a.v. de vondsten

Vanaf 2000 worden er ook in Hongarije dinosauriërs gevonden. Sinds die tijd verschijnen er ook tientallen papers en conferentiebijdragen over deze uitgestorven beesten. Al lange tijd ben ik geïnteresseerd in paleoecologie. Om zo een reconstructie te maken op basis van de vondsten van het leefgebied van deze Hongaarse dino’s. Ik ben niet de enige. Op het YouTube-kanaal van Gergely Paradi composer vond ik een woordloze animatie over het leefgebied van deze formatie. De reconstructie is gebaseerd op vondsten in de Csehbánya Formation en de Ajka Coal Formation. Het karkas van een soort uit de familie Spinosauridae in de rivier aan het begin strookt (nog) niet met de werkelijkheid. Er is helaas (nog) geen Spinosaurus gevonden in Hongarije. Uiteraard ontbreken er ook dinosaurussoorten en andere beesten die in dit leefgebied leefden. Als de Heere het leven en de gezondheid geeft hopen we in een paper een volledige reconstructie te maken van dit leefgebied.1

Voetnoten

Feedback & Vragen 2022: Doet Paul Garner (MSc.) in zijn boek ‘De Verloren Wereld’ nauwelijks aan bronvermelding?

Vorige week verscheen De Verloren Wereld van paleobioloog Paul Garner (MSc.). Op basis van de Engelstalige Fossils and the Flood heb ik een aanbeveling voor dit boek geschreven. Ik ben enthousiast over dit familieboek! Uiteraard zijn er een aantal kanttekeningen te maken, maar dat neemt niet weg dat ik het boek geschikt acht voor de bovenbouw van het primair onderwijs en de onderbouw van het secundair onderwijs.1

Masterstudent aardwetenschappen en filosofie Willem Jan Blom (BSc. BA) heeft als eerste een recensie geschreven van het boek.2 Blom is kritisch op het boek en geeft een flink aantal terechte kritiekpunten. Ik ben benieuwd met welk weerwoord Logos Instituut komt. Blom vindt de onderbouwing en het brongebruik mager. Hij schrijft in zijn recensie:

“Garner geeft opnieuw geen onderbouwing, en dit keer ben ik ook niet bekend met andere creationistisch [sic] bronnen die zijn bewering ondersteunen.”

En:

“Maar pas als het grondige wetenschappelijke onderzoek achter de rug is, is het intellectueel verantwoord om een familieboek te schrijven – die keer met bronvermelding en onderbouwing bij de claims die erin gemaakt worden.”

Blom heeft gelijk als hij schrijft dat het pas ná grondig wetenschappelijk onderzoek intellectueel verantwoord is om een familieboek te schrijven. Vaak ontbreekt dat creationistische onderzoek helaas, maar vaak ook niet.3 Hij heeft echter ongelijk dat het brongebruik van Garner niet op orde is. Het verbaast mij daarnaast ook enigszins dat Blom beweert niet op de hoogte te zijn van creationistische literatuur ter onderbouwing van biostratigrafische discontinuïteit ter hoogte van Krijt-Paleogeengrens. In zijn creationistische tijd heeft Blom (nota bene) dit werk gebruikt in (besloten) eigen werk. Het gaat hier om het werk van de paleontoloog dr. Marcus Ross (2012 en 2014), maar ook anderen.4

Brongebruik van Garner

Blom heeft dus kritiek op het brongebruik en de wetenschappelijke onderbouwing van diverse zaken in het boek ‘De verloren wereld’. Dat is onterecht! Garner heeft een uitgebreid notenapparaat gegeven op New Creation Blog. Blom had dit overigens kunnen weten, want op p. 132 in de Nederlandse versie is het volgende te lezen:

“Bezoek onze Engelstalige website www.fossilsandtheflood.net voor ondersteunend materiaal in de vorm van aantekeningen en verwijzingen bij elk hoofdstuk van dit boek. De aantekeningen en verwijzingen zijn bedoeld om je te helpen het Bijbelse en wetenschappelijke bewijsmateriaal dat de beweringen in elk hoofdstuk ondersteunt, beter te begrijpen. Ze geven ook richting voor het verder onderzoeken van de literatuur. Merk alsjeblieft op dat de verwijzingen slechts zijn bedoeld om een beeld te schetsen, niet om volledig te zijn. Een korte bibliografie vind je hieronder.”

Wanneer je doorklikt dan kom je op New Creation Blog en dáár is een onderbouwing te vinden inclusief een uitgebreid notenapparaat.5 Dit doet overigens weinig af aan de kritiek van Blom op het boek. Ik denk dat de biostratigrafische spreiding van fossielen een groot probleem is voor de verschillende creationistische zondvloedmodellen.

PS: Willem Jan Blom heeft zijn recensie aangepast na bovengenoemde opmerking. Zie hier voor de recensie van Blom.

Voetnoten

Rondom het congres 2022 (8): Presentatie dr. Todd C. Wood over baraminology ook in het buitenland populair

Op zaterdag 22 oktober 2022 organiseerden we, samen met Logos Instituut en Geloofstoerusting een congres over ‘Bijbel & Wetenschap’.1 Het avondprogramma bevatten twee ‘Engelstalige toetjes’. De eerste lezing in het avondprogramma was van de bioloog en biochemicus dr. Todd C. Wood. Hij vertelde wat over baraminologie en hoe deze creationistische biosystematiek werkt. Deze lezing is ook in het buitenland opgemerkt.2

Woensdag 30 november 2022 verstuurde New Creation Blog een nieuwsbrief.3 New Creation Blog is een creationistische website gesponsord door de Amerikaanse organisatie Is Genesis History?4 De nieuwsbrief verwijst naar ons YouTube-kanaal, waar de video van dr. Todd C. Wood nu al bijna 100 keer bekeken is.

Donderdag 1 december 2022 werd er in de nieuwsbrief van, het in Engeland gevestigde, Biblical Creation Trust (BCT) ook gewezen op de presentatie van dr. Todd C. Wood.5 Overigens ook op de presentatie van dr. Matt McLain over mammal-like reptiles.6 In de nieuwsbrief van BCT werd verwezen naar deze lezingen op het kanaal van Geloofstoerusting. Daar zijn de genoemde lezingen resp. 609 en 676 keer bekeken.

RUBRIEK 'RONDOM HET CONGRES 2022'
In de rubriek ‘Rondom het congres 2022‘ bespreken we feedback, vragen en gebeurtenissen rond het congres ‘Bijbel & Wetenschap‘ georganiseerd door Fundamentum, Geloofstoerusting en Logos Instituut en gehouden op 22 oktober 2022.

Voetnoten

Prof. dr. Wim van Vlastuin (VU) zoekt promovendus voor promotie op prediking ds. A. Vergunst

Drs. Arie Vergunst (1926-1981) was predikant en tot zijn overlijden een van de leidinggevende figuren van de Gereformeerde Gemeente. Vergunst had contacten in de breedte van de Gereformeerde Gezindte en velen zien hem daarom ook als samenbindend figuur. Afgelopen maand verscheen er van prof. dr. Wim van Vlastuin in De Saambinder, het landelijke kerkblad van de Gereformeerde Gemeente, een verzoek tot promotiestudie naar de prediking van deze markante predikant.

Prof. dr. Wim van Vlastuin is hoogleraar Theologie en spiritualiteit van het gereformeerd protestantisme aan de Vrije Universiteit en rector van het Hersteld Hervormd Seminarium (HHS).1 Hij pleit in De Saambinder voor een promotieonderzoek naar de prediking van drs. Arie Vergunst. Dr. Van Vlastuin kreeg dit idee na het lezen van de biografie ‘Dienen, leiden, samenbinden. Leven en werk van ds. A. Vergunst‘. Deze biografie verscheen in 2019 en is geschreven door Wim Kranendonk. Van Vlastuin: “Al lezend dacht ik dat het goed zou zijn om ook theologisch onderzoek te doen naar de prediking van ds. Vergunst. Ik heb enkele preken geluisterd. Daarbij trof hoe scherp de wet en hoe ruim het Evangelie in deze preken functioneerden, terwijl ook de toepassing hiervan door de Heilige Geest oplichtte. Ik hoorde ook een profetisch element doorklinken.” Een diepgravend academisch onderzoek naar de prediking ziet de hoogleraar als heilzaam ‘Voor de prediking, de theologie en het geestelijk leven in het geheel van de gereformeerde gezindte‘.

Bij dr. Van Vlastuin rees het plan om een promovendus te vragen om hier onderzoek naar te doen. Uiteraard moet de aankomende promovendus als kwalificatie-eis wel een doctoraal of masterexamen hebben gedaan binnen de theologie. Van Vlastuin: “Hij/zij moet ook kritische academische distantie kunnen bewaren tot het onderzoek, juist als er innerlijke verbondenheid met ds. Vergunst is.” De promovendus zou een gepensioneerd persoon kunnen zijn, een dienstdoend predikant of een betrokken gemeentelid. Als er fondsen voor zijn zou het zelfs kunnen gaan om een promotieplaats aan de universiteit. Het gaat op dit moment slechts om een globaal idee dat uiteraard nog verder uitgewerkt moet worden. “Ik stel mij voor dat dit in overleg met een gegadigde nader ontwikkeld kan worden. Intussen verneem ik graag iets van zo’n gegadigde.

Een dergelijk promotieonderzoek is aan te moedigen. Er zijn steeds meer predikanten in de Gereformeerde Gemeente die promotieonderzoek doen. Het promotieonderzoek van bijvoorbeeld wijlen predikant dr. Marinus Golverdingen (1941-2019) laat zien dat onderzoek naar de eigenheid van de Gereformeerde Gemeente veel waardevolle inzichten oplevert en ook bron is voor broederlijke discussie. Een onderzoek naar de prediking van drs. Vergunst kan dat ook opleveren. Van Vlastuin verzoekt een potentiële gegadigde om contact op te nemen. Dat kan via w.van.vlastuin@vu.nl. Van harte aanbevolen!2

Voetnoten

De ‘NBV21 Wetenschapsbijbel’ – Een overzicht

Op 8 november 2022 kwam de zogenoemde NBV21 Wetenschapsbijbel uit. Ondertussen is er al flink wat reactie op gekomen. Zowel in positieve als in afwijzende (negatieve) zin. Hieronder een overzicht van alle reacties, voor zover mij deze ‘ter ore’ gekomen zijn. Dit overzicht is niet bedoeld om een mening te geven, maar zo objectief mogelijk weer te geven hoe de NBV21 Wetenschapsbijbel is ontvangen. Mijn persoonlijke mening is elders op deze website te lezen. Mocht u bekend zijn met reacties die niet in dit overzicht staan dan is dat kenbaar te maken via ons contactformulier.

29 oktober 2022: Systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink plaatst in het tijdschrift ‘Met andere Woorden’ een voorproefje van en een bijdrage uit de NBV21 Wetenschapsbijbel. De bijdrage gaat over rentmeesterschap en is ook op de website van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) te vinden.1 Het artikel wat een voorproefje geeft op de NBV21 Wetenschapsbijbel is samen geschreven met theoloog dr. Anne-Mareike Schol-Wetter.2

2 november 2022: De bijdrage van systematisch theoloog dr. Gijsbert van den Brink over wonderen verschijnt op de website van het Nederlands Dagblad. In de krant kon ik de bijdrage (nog) niet terugvinden.3

7 november 2022: Onderwijskundige en theoloog dr. Jan-Jaap van Peperstraten deelt alvast zijn presentatie via zijn blog als bijdrage aan de presentatiebijeenkomst van de NBV21 Wetenschapsbijbel.4

8 november 2022: De NBV21 Wetenschapsbijbel is uitgekomen. Er is door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap een speciale website aan gewijd.5 Prof. dr. Beatrice de Graaf nam tijdens een presentatiebijeenkomst (waar ik helaas niet bij kon zijn) het eerste exemplaar in ontvangst.6 Wetenschapsjournalist Bart van den Dikkenberg (MSc.) interviewt systematisch theoloog en redactielid prof. dr. Gijsbert van den Brink voor het Reformatorisch Dagblad over de verschenen NBV21 Wetenschapsbijbel.7

9 november 2022CVandaag plaatst een kort bericht over de NBV21 Wetenschapsbijbel op de website. Het is hetzelfde bericht als bij de voetnoot rond prof. dr. Beatrice de Graaf.8 Ook op de website Katholiek.nl wordt een soortgelijk bericht geplaatst.9

11 november 2022: Op de website van de Oud-Katholieke Kerk verschijnt een kort artikel over de NBV21 Wetenschapsbijbel waarin melding wordt gemaakt dat twee leden van de Oud-Katholieke Kerk mee hebben gewerkt aan deze uitgave. Het gaat om dr. Marco Derks en dr. Peter-Ben Smit.10 Het bericht van 9 november 2022 is ook gedeeld op Pup.nl.11

13 november 2022: Filosoof Paul Delfgaauw heeft ook een blog geschreven over de NBV21 Wetenschapsbijbel. Hij richt in zijn korte blog zich vooral op de bijdrage van prof. dr. René van Woudenberg over toeval.12

14 november 2022: In het Reformatorisch Dagblad geeft lezer Pim van den Ent aan dat hij wetenschapsjournalist Bart van den Dikkenberg (MSc.) erkentelijk is voor zijn stevige vraagstelling. Hij wijst ‘de poging om de Bijbel naar de tijdgeest toe te schrijven’ af.13 Op de website van de ‘Katholieke Raad voor het Jodendom’ heeft de Rooms-katholieke diaken Cor Sinnema een positieve recensie geplaatst van de NBV21 Wetenschapsbijbel.14

17 november 2022: Het bestuur en de lectoren van Bijbels Beraad M/V reageren op onder andere de NBV21 Wetenschapsbijbel. Volgens hen is het een stevige prestatie met droevige consequenties. Er wordt opgeroepen tot een ‘gelovig, Bijbels een daadkrachtig antwoord’.15 Dezelfde dag werd het artikel ook geplaatst op de website van ‘Bijbels Beraad M/V‘. De titel werd wel gewijzigd in ‘Wetenschap of Schriftgezag?16 Op de website Refoforum werd dezelfde dag gediscussieerd over het artikel.17 Dit artikel is ook te raadplegen via Drimble.nl.18 Op de website van Fundamentum verschijnt mijn eerste reactie op de NBV21 Wetenschapsbijbel.19 Theoloog en medewerker aan de NBV21 Wetenschapsbijbel dr. Marco Derks heeft mij geblokkeerd, een gesprek via Twitter met hem is daardoor onmogelijk geworden.20

18 november 2022: Erika de Stigter (BSc.) heeft voor de website van Logos Instituut een recensie geschreven van de NBV21 Wetenschapsbijbel. Ze heeft daarnaast dr. Henk Hofman, Ton Verdam, Robert Linzel (MSc.), Bart van den Dikkenberg (MSc.), ir. Gert-Jan van Heugten, dr. Maarten Klaassen, drs. C. Sonnevelt, ir. Kees Fieggen en Kees van Helden stukjes mee laten schrijven.21 Op het forum Credible wordt een discussie gestart over de NBV21 Wetenschapsbijbel.22 Theoloog dr. Maarten Klaassen heeft zijn bijdrage ‘Wetenschapsbijbel miskent scheppingsorde’ ook op zijn eigen website gepubliceerd.23

19 november 2022: Het artikel ‘Antwoord nodig op zogenaamde wetenschap‘ (zie 17 november 2022) is ook als gastbijdrage verschenen op de website van Fundamentum.24 Systematisch theoloog en redactielid van de NBV21 Wetenschapsbijbel is te gast in de vijftigste aflevering van de EO-podcast ‘Dit is de Bijbel’ om daar te spreken over ‘Geloof en wetenschap’ en of deze twee samen kunnen gaan.25 Op de website radioviainternet.nl wordt ook doorverwezen naar de podcast van dr. Van den Brink.26 Dat geldt ook voor podcastluisteren.nl27 en podimo.nl.28

20 november 2022: Astronoom dr. Heino Falcke en theoloog dr. Anne-Mareike Schol-Wetter zijn te gast in ‘Dit is de Zondag’ van NPO Radio 1.29

21 november 2022: Aan de recensie van Erika de Stigter (BSc.) (zie 18 november 2022) is ook een bijdrage van dr. ir. Erik van Engelen toegevoegd over ‘Dieren en de Bijbel‘.30 Volgens een criticus zou ‘Antwoord op zogenaamde wetenschap‘ (zie 17 november 2022) vileine geestelijke stemmingmakerij zijn. Op de website van Fundamentum heb ik hierop gereageerd.31

23 november 2022: De nieuwsbrief van ForumC besteedt aandacht aan de zogenoemde NBV21 Wetenschapsbijbel. Er wordt vooral aandacht besteed aan de bijdrage van Eva van Urk-Coster (MA) over klimaatverandering. Deze bijdrage was eerder verschenen op de website ‘Geloof & Wetenschap.32 In de nieuwsbrief van Logos Instituut wordt verwezen naar de recensie van Erika de Stigter (BSc.) (zie 18 november 2022).33

24 november 2022: In het Reformatorisch Dagblad wordt gereageerd op de ‘open brief’ van het bestuur en de lectoren van Bijbel Beraad M/V. Bijbelwetenschapper en medewerker aan de NBV21 Wetenschapsbijbel dr. Sam Janse vindt, in een uitgebreid opinieartikel, dat de reageerders een ‘versimpelde hermeneutiek’ hanteren.34 Theoloog drs. Arjen van Kralingen geeft in een ander opiniestuk aan dat de reageerders beter ‘een Bijbels onderbouwde en open reactie’ kunnen geven op de gewraakte boeken.35 Het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) plaatst een korte reclamefilm voor de NBV21 Wetenschapsbijbel op het YouTube-kanaal van het genootschap.36

25 november 2022: Dr. Bart Jan Spruyt reageert in het Nederlands Dagblad op de reactie van het opiniestuk van Bijbels Beraad M/V in het Reformatorisch Dagblad (zie 17 november 2022). Hij geeft aan de reactie goed te kunnen begrijpen.37 In het Reformatorisch Dagblad verschijnt een reactie op de NBV21 Wetenschapsbijbel van de theoloog dr. Maarten Klaassen. Hij is specifiek kritisch op het onderdeel ‘Gender’, volgens hem is de bijdrage een miskenning van de scheppingsorde.38 De recensie door Erika de Stigter (BSc.) (zie 18 november 2022) is ook overgenomen op de website van CVandaag.39 Op Refoportaal wordt verwezen naar het opiniestuk van dr. Klaassen in het RD.40 In het Reformatorisch Dagblad verschijnt in de rubriek Opgemerkt een reactie van een lezer op de NBV21 Wetenschapsbijbel en de reactie van Bijbels Beraad M/V daarop. Volgens de scribent, W. van Duivendijk, wordt ‘Gods Woord meer en meer in onze menselijke wetenschap‘ getrokken, maar passen hierop geen scherpe bewoordingen maar ‘een liefdevolle en bewogen toon‘.41

26 november 2022: Het opinieartikel van theoloog dr. Maarten Klaassen (zie 25 november 2022) is ook op de website van Fundamentum verschenen.42

29 november 2022: Vandaag deelde oudtestamenticus en redactielid dr. Koert van Bekkum via zijn Twitter-account een flyer voor een studentenevent rondom de NBV21 Wetenschapsbijbel. Studenten (uit alle richtingen) worden opgeroepen om op 23 januari 2023 in gesprek te gaan met drie redactieleden: dr. Van Bekkum, dr. Van den Brink en dr. Schol-Wetter. De avond wordt georganiseerd door Theologische Universiteit Kampen/Utrecht, Weetwatjegelooft en het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap.43

30 november 2022: Vandaag verscheen de nieuwsbrief van Fundamentum met daarin kort aandacht voor het verschijnen van de NBV21 Wetenschapsbijbel.44

1 december 2022: Mijn eerste bespreking van de NBV21 Wetenschapsbijbel, het artikel ‘Antwoord nodig op zogenaamde wetenschap’ en het artikel ‘Wetenschapsbijbel miskent scheppingsorde’ op de website van Fundamentum zijn relatief goed gelezen in de maand november.45 De aankondiging van de eerdergenoemde studieavond is ook op de website van de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht geplaatst (zie 29 november 2022).46 Vandaag verscheen ook dit overzicht met reacties online op de website van Fundamentum.47

2 december 2022: Theoloog drs. Dick Schinkelshoek schrijft een recensie van de NBV21 Wetenschapsbijbel in het Nederlands Dagblad. Hij beveelt de uitgave voor mensen ‘die niet met hun rug naar de wetenschap willen staan‘. Mensen die van ‘heldere conclusies en standpunten‘ houden kunnen volgens hem beter verder kijken.48 Via een opiniestuk op de website van het Reformatorisch Dagblad reageren de vier redacteuren, prof. dr. Koert van Bekkum, prof. dr. Gijsbert van den Brink, dr. Anne-Mareike Schol Wetter en prof. dr. Arie Zwiep op de reacties van dr. Klaassen op de NBV21 Wetenschapsbijbel.49

3 december 2022: De digitale nieuwsbrief van eeninwaarheid.info verwijst naar de recensie van Erika de Stigter c.s. (zie 18 november 2022).50

5 december 2022: De bijdrage van de vier redacteuren (zie 2 december 2022) is nu ook in de papieren versie van de krant verschenen. Het betreft vooral een reactie op de bijdrage van theoloog dr. Maarten Klaassen aangaande ‘Gender’. Klaassen zou volgens het stuk, door eenzijdige focus op ‘Gender’, een loopgraaf betreden. Een bekende uitleg van de Bijbel hangt samen met keuzes die we maken. Deze keuzes hebben grote gevolgen. De auteurs geven aan niet de ‘scheppingsorde’ te ontkennen, maar vragen zich af wat die ‘scheppingsorde’ precies inhoudt.51

6 december 2022: Mr. Peter Kerstholt plaatst via de website van Fundamentum enkele kanttekeningen bij de bijdrage ‘God, mens en schepping‘ in de NBV21 Wetenschapsbijbel.52 In het Reformatorisch Dagblad reageren bestuursleden en lectoren van Bijbels Beraad M/V op bijdragen in dezelfde krant van drs. Van Kralingen, dr. Janse (zie 24 november 2022) en de vier redacteuren (zie 5 december 2022). Ze geven aan het eens te zijn met Van Kralingen. De scribenten hekelen dat binnen de nieuwe hermeneutiek de Schrift gerelativeerd wordt. De Bijbelse boodschap als het gaat om ‘Gender’ wordt óók door de vier redacteuren verzwakt.53 Op de website van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap verschijnt het eerste deel van een interview met de bedenker van de NBV21 Wetenschapsbijbel, systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink. Volgens hem hoef je niet te kiezen tussen geloof en wetenschap noch aan een boedelscheiding te doen.54

Voetnoten

Kritiek op de moderne hermeneutiek? – In Amerongen wordt morgen nagedacht over hoe om te gaan met de moderne Schriftuitleg

In het voorwoord van de nieuwsbrief gisteren hebben we al aangegeven dat Bijbelgetrouwe predikanten en theologen veel nadenken over hermeneutiek.1 Deze geleerden proberen ook weerwoorden te formuleren tegen de zogenoemde nieuwe of moderne hermeneutiek. Morgen (2 december 2022) wordt er in Amerongen een studiedag georganiseerd over deze kwestie. De thematitel luidt ‘Hoe om te gaan met de huidige moderne Schriftuitleg?

De studiedag wordt georganiseerd door ‘Hart voor de Gemeente’, een initiatief van stichting Heart Cry. 2 Het verlangen en doel van de organisatie is ‘het toerusten van Godvrezende leiders die niet wankelen maar vasthouden aan het oorspronkelijke Woord van God’. Deze leiders worden drie leerdoelen meegegeven:

  1. In vogelvlucht kennisnemen van historische ontwikkelingen m.b.t. hermeneutiek.
  2. Inzicht krijgen in de gevolgen en gevaren van de hedendaagse (moderne) hermeneutiek.
  3. Toegerust worden om deze gevolgen en gevaren zichtbaar te maken aan gemeenteleden.

Bij hermeneutiek staat een ‘sterretje’ en dan onderaan de flyer ter verduidelijking: ‘hermeneutiek is de studie van de interpretatie van (geschreven) teksten’. De locatie van het evenement is het gebouw van Hebron Missie (Jan van Zutphenweg 4) te Amerongen. Er zijn twee hoofdlezingen en vijf workshops. De workshops zijn verdeeld over twee ronden van elk één uur.3

Hoofdlezingen en workshops

De hoofdlezingen worden verzorgd door de theologen dr. Maarten Klaassen en dr. Piet de Vries. De lezing van dr. Klaassen heeft als titel ‘Hoe zijn we hier gekomen (en wat staat op het spel)?’ De lezing van dr. De Vries heeft als titel ‘Praktische toepassingen voor het verstaan van de Schrift’. Beide lezingen duren ongeveer een uur. Na de ‘lunch en ontmoeting’ zijn er vijf workshops verdeeld over twee ronden. De eerste workshop wordt verzorgd door Thijs van Reijn (MDiv.) en gaat over ‘Vrouwen in het ambt’. De toelichting bij deze workshop luidt: ‘Een exegetische analyse van 1 Timotheüs 2:11-12. In deze workshop wordt de belangrijkste tekst over het vraagstuk van de vrouw in het ambt onder de loep genomen. Stapsgewijs lopen de deelnemers door het exegetische proces om de historische interpretatie van 1 Timotheüs 2:11-12 te beoordelen’. De tweede workshop wordt verzorgd door dr. Piet de Vries en gaat over ‘Nieuwe Hermeneutiek binnen de kerk’. In deze workshop wordt het boek van dr. Arnold Huijgen ‘Lezen en laten lezen’ besproken.4 De derde workshop wordt verzorgd door dr. Maarten Klaassen en gaat over ‘Hermeneutiek en homoseksualiteit’. In deze workshop wordt het boek van dr. René Erwich en dr. Almatine Leene ‘Vuur dat nooit dooft’ besproken.5 De vierde workshop wordt verzorgd door Douwe Tiemersma en gaat over ‘Schrift zonder schepping schaadt Bijbels gezag’. De flyer geeft de volgende samenvatting van de workshop: ‘Hoe interpreteren we de dagen in het scheppingsverhaal en waarom is dit van belang voor onze visie op de Bijbel? In deze workshop kijken we naar de uitleg van het Scheppingsverhaal door naar de tekst zelf te kijken en behandelen we enkele historische en recente interpretaties van dit Bijbelgedeelte’. De vijfde en laatste workshop wordt verzorgd door Chris Verhagen (MSc.). Zijn lezing gaat over de nieuwe hermeneutiek en draagt de titel ‘Nieuwe hermeneutiek: apologetisch drijfzand’. Op de flyer wordt een korte samenvatting gegeven van deze workshop: ‘De kern van het christelijk geloof staat of valt met de vraag of God duidelijk en gezaghebbend heeft gesproken door Zijn Woord. In deze workshop staan we stil bij de negatieve invloed van de nieuwe hermeneutiek op het proces van Evangelisatie en geloofsverdediging’.

Aanmelden

Mocht u deze studiedag interessant vinden dan is het wel noodzakelijk uzelf aan te melden. Dat kan via de website van Hart voor de Gemeente (zie voetnoot naar directe aanmeldformulier).6 Meer informatie over de studiedag en de stichting is ook via deze website te vinden.7 Deze studiedag zal nog meer meewerken aan de ‘hermeneutische bewustwording’. Toch zie ik uit naar een meer academische, theologische en filosofische bezinning op dit onderwerp. Vergelijkbaar met de ‘hartenkreet’ van dr. C.P. de Boer.8

Voetnoten

‘Verloren Vrijheid’-serie wijst op mensonterend slavernijverleden

“In een laatste stuiptrekking halen de klauwen uit naar Doa’s lichaam. Doa voelt de nagels in zijn buik en schouder dringen. Hij brult het uit van pijn, maar de klauwen missen de kracht om werkelijke schade aan te richten. Doa ziet dat zijn wonden niet meer zijn dan flinke schrammen. De panter ploft naast hem in de varens.”

Doa, de hoofdpersoon van het eerste deel van de ‘Verloren vrijheid’-serie van Bert Wiersma, is een Afrikaanse oerwoudbewoner. Hij maakt onderdeel uit van een kleine stam. Op een dag wordt het alledaagse leven ruw verstoord doordat er witte mannen en mannen van de Afrikaanse Hoodoo-stam het dorp binnen vallen. Een van de witte mannen heeft zelfs een stokje en een monster. Als je met dat stokje naar een tegenstander wijst dan klinkt er een knal en komt er een gat in de borstkast van die tegenstander. Doa weet op dat moment nog niet wat een pistool en een hond zijn. Deze witte mensen zijn slavenronselaars die getipt zijn door de Hoodoo-stam. Alle mensen worden weggevoerd en het dorp gaat in vlammen op. Omdat Doa op jacht is, zie de introductie, ontspringt hij de dans. In een poging de gevangenen te bevrijden wordt ook Doa gearresteerd. Ze worden met nog meer andere Afrikaanse stambewoners in de romp een slavenschip gepropt. Na een lange en barre reis komt het schip in Suriname aan. Dit is het begin van een spannend, meeslepend verhaal over de Nederlandse slavenhandel. In het tweede deel gaat het over de smid Dirk die uiteindelijk moet vluchten vanwege een afpersende graaf, ook zijn bestemming is Suriname. In het derde deel komen beide hoofdpersonen elkaar tegen en eindigt de serie in een spannende en verrassende afsluiter.

Boodschap

Bert Wiersema heeft een drietal spannende boekjes geschreven, die, zo hoop ik, door veel kinderen gelezen zullen worden. Wiersema schrijft namelijk niet zomaar enkele spannende kinderboekjes, hij wil er een boodschap in leggen. Vaak neemt hij een gezin, familie of individu als hoofdpersoon die in zijn of haar doen en laten christen is en wordt er gewezen op de Heere Jezus Christus als enige redmiddel. Zo zijn er ook in deze serie Afrikaanse slaven die overgegaan zijn naar het christendom dankzij de bediening van de zogenoemde Hernhutters. Een slavenhouder wil niets weten van wreedheden tegen zijn slaven, maar behandelt hij ze als werknemers. Hij gunt ze zelfs de vrijheid, mochten ze dat willen. Dat Wiersema de historiciteit van het Schriftwoord hoog in het vaandel heeft staan blijkt ook weer uit deze boekjes. Wiersema wijst in het tweede deel, Ontsnapt, namelijk kort op God de Schepper: “Als je nu zo kijkt naar die schitterende zon en het mooie landschap geloof je dan niet dat er een God is die dat allemaal gemaakt heeft?1 God heeft de wereld geschapen, dat lezen we ook in Genesis.

Cham-ideologie

Dat een correcte visie op de historiciteit van Genesis niet altijd leidt tot Bijbelgetrouwheid of menslievendheid komt in dit boekje duidelijk naar voren in de handelswijze en argumenten van de kapitein van het slavenschip. Wiersema laat de kapitein een Cham-ideologie verdedigen, zoals diverse mensen dat in die tijd deden. Hayco, een scheepsjongen die aanwezig bij het ronselen van de slaven in het Afrikaanse oerwoud, voelt sterk aan dat dit een zeer foute behandeling is. Hij steekt zijn gevoelen niet onder stoelen of banken. De kapitein van het schip, Geleynsz, roept de scheepsjongen bij zich en probeert hem te overtuigen van de juistheid van deze handelswijze. Hij doet dat met een beroep op de Cham-ideologie. Hij zegt al lezend in Genesis 92: “Nu moet je horen wat er gebeurt. (…) Vier zonen had Cham (…) Kusch, Misraïm, Put en Kanaän. Die laatste ken je wel. (…) Als de Israëlieten in Kanaän komen moeten ze die Kanaänieten eruit jagen. En nou zal ik je eens wat vertellen. Mizraïm is de voorvader van de Egyptenaren, een vijand van Gods volk. (…) Die Put en die Kusch zijn de voorouders van die negers die hier onder in de boot zitten. Snap je het nu? Vijanden van ons. Door God vervloekt.” De kapitein is overigens niet helemaal overtuigt van zijn verhaal en twijfelt er zelf ook aan. Maar hij stopt die twijfel weg. Wiersema schrijft: “Hij had alleen maar een goede reden nodig om op mensenjacht te gaan en daar grof geld aan te verdienen.3 De historiciteit van Genesis wordt niet ter discussie gesteld. Geen out-of-Africa-theorie. De Afrikanen zijn nakomelingen van Kusch en Put. Zoals gezegd leidt het aanvaarden van de historiciteit van Genesis niet perse tot Bijbelgetrouwheid of menslievendheid. Hadden de mensen die de Cham-ideologie aanhingen, de Genesistekst maar goed gelezen. Dr. Jan M. van der Linde schrijft in zijn boekje over deze Cham-ideologie: “In de loop der eeuwen ontstond de zogenaamde Cham-ideologie, ingezet en lang aangehouden door rabbijnen, christenen en moslims. Zij voorzagen kooplieden, planters en anderen van een vals bijbels alibi als ze slaven wilden kopen. De tekst van Genesis 9:25-27 zegt duidelijk dat Cham niet door zijn vader vervloekt werd, wel Kanaän, de jongste zoon van Cham.4 Gelukkig hobbelde niet iedereen achter deze Cham-ideologie aan. Er waren ook Bijbelvaste theologen, plantage-eigenaren en gewone burgers die gruwden van de mensonterende leefwijze van de Afrikaanse bevolking.5 Zij gingen de strijd aan en wonnen die uiteindelijk. Daarnaast waren er ook christenen die zich druk maakten om het behoud van de slaven. Zij wezen hen op de enige weg tot behoud: de Heere Jezus Christus.

N.a.v. de serie Verloren Vrijheid: Wiersema, B., 2004, Ontvoerd (Barneveld: Uitgeverij De Vuurbaak). Wiersema, B., 2004, Ontsnapt (Barneveld: Uitgeverij De Vuurbaak). Wiersema, B., 2005, Ontdekt (Barneveld: Uitgeverij De Vuurbaak).

Dit artikel werd geschreven in 2018.

Deze bespreking is onderdeel van het project ‘Onderwijzen en opvoeden voor de toekomst – Leren over onze vroegste geschiedenis in 2022’. Dit opvoedings- en onderwijsproject is onderdeel van het jaarplan ‘Fundamentum 2022’. Het boek is hier opgenomen in de lijst van gelezen kinder- en jeugdboeken.

Voetnoten

Heeft dr. Prosman het boek gelezen met één oog dicht? – Een Twitter-draad van dr. René Erwich als reactie op een recensie in De Waarheidsvriend

Het boek ‘Vuur dat nooit dooft’ lijkt een steen in de vijver van de Gereformeerde Theologie te worden.1 De Gereformeerde Gezindte zou op het gebied van seksualiteit hoognodig moeten ‘omdenken’ (p. 37). Helaas voor de auteurs blijkt niet iedereen in de Gereformeerde Gezindte dat van plan te zijn. Eén van de auteurs van het genoemde boek, hoogleraar praktische theologie dr. René Erwich, reageert daarom als in de spreekwoordelijke wiek geschoten op theologen die het oneens zijn met het boek. Systematisch theoloog dr. Jan Hoek2 zou last hebben van een ‘normatieve reflex’ en ’empirie allergie’.3 Theoloog dr. Yme Horjus4 ‘smeert het debat dicht’ en haalt ‘zijn bekende eenzijdige kijk op wat een ‘echt’ theologische discussie is’ van stal.5 Theoloog dr. Ad Prosman6 zou het boek gelezen hebben ‘met één oog dicht’7 en zijn recensie ‘dient niemand, ook uw achterban [die van De Waarheidsvriend, JvM] niet’.8 Op de recensie van classicus en theoloog dr. Benno Zuiddam9 hoopt dr. Erwich nog te reageren.10

Nu kan ik mij voorstellen dat de emotie komt bovendrijven als een jarenlang project wordt aangepakt. Zo’n boek is immers toch je kindje geworden. Wanneer het gesprek wordt platgeslagen met dergelijke emoties wordt het ‘open gesprek’ niet verder geholpen. Vandaag plaatste ik een drietal recensies, van dr. Prosman, dr. Horjus en dr. Zuiddam.11 Via LinkedIn kreeg ik reactie van dr. René Erwich, een van de auteurs van het boek ‘Vuur dat nooit dooft’. Hij schreef:

“Graag ook onze reactie op dit artikel overnemen om eenzijdige beeldvorming en het gemakkelijk wegzetten van zaken te voorkomen. Dat doet het debat recht.”

Met dat laatste ben ik het eens, als er reacties zijn dan moeten die ook weergegeven (of er liever naar verwezen) worden. Bij navraag via LinkedIn bleek de recensie van dr. Ad Prosman in De Waarheidsvriend te worden bedoeld met ‘dit artikel’. Zelf was ik niet bekend met een officiële reactie van de auteurs op dit artikel dan alleen een Twitter-draad van dr. René Erwich. Kan dat als officiële reactie gezien worden? Volgens dr. Stefan Paas is een (opinie)artikel toch echt iets anders dan een tweet (of Twitter-draadje). En dat ben ik het met dr. Paas eens. Social media is in mijn ogen veel vrijblijvender en vluchtiger.12 Dr. Erwich ziet de Twitter-draad echter als officiële reactie op de recensie. In een vervolgreactie schrijft dr. Erwich nog:

“Jan van Meerten, wellicht vrijblijvend maar niet minder fundamenteel, zou fijn zijn als die reactie vermeld werd. Lijkt me ook gewoon eerlijker. Horjus, Prosman en Zuiddam melden zich vanuit een specifieke hoek en dat is prima, maar dan ook de andere geluiden laten horen s.v.p.”

Ik ben het eens met het feit dat er verwezen moet worden naar de reacties, om zo de discussie inzichtelijk te maken en de standpunten eerlijk weer te geven. Dat wil niet zeggen dat we met Fundamentum alle meningen maar een podium zouden moeten geven. Fundamentum is niet een neutraal christelijk platform waar de pluriformiteit van aardse kerkgenootschappen zichtbaar zou moeten worden. We staan ergens voor! Bij Fundamentum wijzen we bijvoorbeeld homoseksuele praxis af als zonde (op de manier van Johannes 8)13 en geven we een pastoraal bewogen getoonzette ‘nee’ bij transitie.14 Daarnaast belijden en verdedigen we bijvoorbeeld een zesdaagse schepping, historische zondeval en een wereldwijde zondvloed.15 Uiteraard moeten we deze standpunten op een gedegen wijze beargumenteren met het oog en een toonzetting gericht op het zielenheil van de naaste. Dat wil niet zeggen dat we allerhande meningen in artikelvorm overnemen op onze website. Om tegemoet te komen aan het verzoek van de auteur hieronder een weergave van de Twitter-draad in verhaalvorm. Dit doe ik zonder inmenging of annotaties. Zelf heb ik het boek bijna uitgelezen en hoop ik, als de Heere leven en gezondheid geeft, hiervan een recensie te maken. De recensie zal hoogstwaarschijnlijk negatief zijn, heb het boek namelijk met gemengde (maar vooral negatieve) gedachten gelezen.

Reactie van dr. René Erwich op Twitter

Dr. René Erwich reageerde op Twitter in een paar korte statements op de recensie van dr. Ad Prosman in De Waarheidsvriend n.a.v. het boek ‘Vuur dat nooit dooft’. Hij geeft aan dat hij de reactie ook namens dr. Almatine Leene geeft. Hieronder in quote-vorm zijn hele reactie.16

Onze reactie op dr. Prosman in De Waarheidsvriend op ‘Vuur dat nooit dooft’ in een paar korte statements:
(1) Wij beweren in het boek niet dat er afscheid genomen moet worden van binair denken, wel een relativering van dat denken.
(2) Wij schrijven nergens dat de Bijbel verantwoordelijk is voor allerlei onderdrukkingsmechanismen; wel zijn we van mening dat specifieke interpretaties van met name het OT hebben bijgedragen aan onderdrukking van vrouwen.
(3) We presenteren in het boek het resultaat van een lezing van een aantal teksten en thema’s uit de Bijbel; Prosmans bewering dat onze interpretatie van data en de optelsom van OT/NT m.b.t. seksualiteit samen de emancipatiebehoefte van vandaag realiseert, is ronduit ongefundeerd.
(4) Prosman heeft wellicht een cursus ‘closereading’ nodig. Hij ziet geen onderscheid tussen het citeren van of verwijzen naar een wetenschappelijke bron enerzijds en de mening van ons als auteurs anderzijds (Vuur dat nooit dooft, p. 167, voetnoot 146).
(5) Wij beweren dat de menselijke seksualiteit een herrijking nodig heeft vanuit een trinitarisch perspectief, dit i.p.v. een eenzijdige inbedding in Grieks-Romeinse dualistische concepten. Dat is dus wat anders dan dat wij alles als dualistisch wegzetten.
(6) Wij beweren dat het krampachtige binaire denken moet worden opgegeven vanwege het herscheppende en transformatieve werk van de Geest. Prosmans interpretatie dat volgens ons het binaire man-vrouw denken moet worden opgeheven delen wij niet. Zijn analyse is incorrect.
(7) Prosman claimt dat ‘wie verlangen als criterium en leidraad kiest, (die) baant de weg voor homoseksualiteit…’. Wij bedoelen alleen dat ‘verlangen’ een sterk grondmotief is dat haar inbedding en zuivering vindt in relatie tot de Opgestane en Zijn Geest.
(8) Ten slotte: De Waarheidsvriend, het zou uw blad zieren als u iets zorgvuldiger te werk gaat in het recenseren van deze literatuur en iets zorgvuldiger leeswerk verricht voordat u de zaak affakkelt. Dat dient niemand, ook uw achterban niet.

De reactie op de recensie van dr. Ad Prosman is daarmee niet mals. Bij het vierde statement van de auteurs staat een verwijzing naar voetnoot 146 van het boek Vuur dat nooit dooft. Voor de volledigheid, in deze voetnoot staat het volgende:

Jennings (Jennings, 2019) wijst in zijn uitvoerige bijdrage over homoseksualiteit ook op een groot aantal andere teksten in de Bijbel en voorbeelden waarin homoseksualiteit op een of andere wijze naar voren lijkt te komen, en niet enkel in teksten uit het Nieuwe Testament. In dit verband gaat hij in op de liefdesrelatie tussen Ruth en Noömi (Ruth 1:16-17). De beide vrouwen moeten volgens Jennings hun relatie verborgen houden in een patriarchale samenleving en met dat doel heeft Ruth geen andere optie dan hun overleven veilig te stellen door een relatie met Boaz aan te gaan. Interessant is het commentaar in Ruth 4:14. Ruth slaapt met Boaz, raakt zwanger en baart een zoon. De omstanders getuigen dan tegen Noömi: ‘Geprezen zei de HEER, die jou vandaag iemand gegeven heeft die voor je zorgen zal. Moge zijn naam in Israël blijven voortbestaan! Hij zal je je levensvreugde teruggeven en je onderhouden als je oud bent, want je schoondochter, die je liefheeft en die meer waard is dan zeven zonen, heeft hem gebaard.’ De vreugde over de geboorte van de zoon richt zich niet op Boaz, maar op het feit dat Noömi een zoon heeft gekregen. Dat is een opmerkelijk commentaar in de tekst. Jennings interpretatie is boeiend en vraagt om verdere reflectie. Uiteraard komen achtereenvolgens ook de relatie tussen David en Jonathan aan de orde (1 en 2 Samuel), de centurio die Jezus vraagt om hulp voor zijn zieke knecht (Mat. 8) en het verhaal over de Ethiopische eunuch (Hand. 8:26-39). Jennings wijst ook op een mogelijke queer-lezing van teksten waarin de relatie tussen God en het volk Israël wordt beschreven. Hierbij is het volgens Jennings van belang om te zien dat bijvoorbeeld bij de profeten Amos en Hosea, maar zeker ook bij Jeremia en Ezechiël, de relatie tussen God en zijn volk vaak sterk gefeminiseerd wordt, God is vaak de jaloerse en benadeelde echtgenoot die moet omgaan met een overspelig Israël.

De volledige bronvermelding van Jennings 2019 is niet te vinden of het moet gaan om Jennings 2017. Dan luidt de volledige bronvermelding: Jennings, T.W., 2017, ‘Same-seks Relations in the Biblical World’, in: Thatcher, A. (ed.), The Oxford Handbook of Theology, Sexuality, and Gender (Oxford: Oxford University Press), blz. 206-221. Kennelijk hebben dr. Ad Prosman of de redactie van De Waarheidsvriend nog niet gereageerd op deze Twitter-draad. De auteur stelt voor om een briefwisseling op te starten in De Waarheidsvriend. Hij schrijft via Twitter:17

Voorstel: we openen een open briefwisseling in De Waarheidsvriend over de verschillen van inzicht om zo een goed gezamenlijk beeld te krijgen? Kunnen dr. Prosman, dr. Leene en ik het debat goed voeren op argumenten. Minder kun je toch niet verwachten als het zo belangrijk is!

Het voorstel van dr. René Erwich is een prima voorstel om op in te gaan. Wellicht komt deze briefwisseling nog eens tot stand of is inmiddels al afgesproken het zó of op een andere manier te doen. Laat het inhoudelijke debat maar gevoerd worden.

Voetnoten

Feedback & Vragen 2022: Commentaar op de presentatie van dr. Peter Borger – Wel of geen ‘big surprise’?

Vorige maand werd het congres ‘Bijbel & Wetenschap’ georganiseerd. Op dit congres sprak moleculair bioloog dr. Peter Borger. Zijn lezing had als titel: ‘Terug naar de oorsprong: over baranomen en soortvorming’. In deze lezing haalde Borger onderzoek naar de zandraket (A. thaliana) aan en het citaat ‘a big surprise’. Op de manier van aanhalen kwam via Twitter kritiek. Hieronder een reactie op de kritiek.1

Onderzoek naar het genoom van de zandraket (Arabidopsis thaliana) zorgt voor verrassende resultaten én een discussie via Twitter. Bron: Wikipedia.

De kritiek van drs. Bart Klink2 :

“Peter Borger heeft het vanaf ca. 25 minuten over onderzoek naar de zandraket en claimt de auteurs te citeren dat hun bevindingen ‘a big surprise!’ waren. Ik kan dat citaat alleen niet vinden in het artikel (…). Hoe zit dat Peter?”

Peter Borger gaf aan dat je dergelijke uitspraken nooit kunt vinden in het wetenschappelijk artikel. Hij gaf de referentie van het citaat echter niet, maar maande Bart Klink om verder te zoeken.

Drs. Bart Klink3:

“Een citaat is een letterlijke tekst uit je bron. Waarom staat die er niet in, zoals je claimt op je slide?”

En verder4:

“Ik wil erop kunnen vertrouwen dat als jij een onderzoek aanhaalt, dat daarin ook daadwerkelijk staat wat jij claimt dat erin staat. Dat is hier dus niet het geval. Wat vind jij van deze omgang met literatuur Jan van Meerten?”

In reactie hierop gaf ik aan dat ik niet bekend ben met het onderzoek naar de zandraket noch met alle interviews die de auteurs gedaan hebben naar aanleiding van dat onderzoek. Daarom kan ik er dus niets zinnigs over zeggen. Maar ik gaf aan de auteurs wel te kunnen mailen of het inderdaad ‘a big surprise’ was. Maar dat ik niet bij voorbaat in het beklaagdenbankje wil gaan zitten. Heb de auteurs uiteindelijk niet gemaild want, zo gaf ik aan, vind ik de vraag of de auteurs dit ‘a big surprise’ vinden niet zo spannend.

Repliek

De vraag bleef mij echter bezighouden en daarom heb ik kort verdiept in de herkomst van het citaat. Hieronder mijn reactie op de reactie van drs. Bart Klink. Op het congres gaf dr. Peter Borger twee voorbeelden van polyvalentie, namelijk verlies of verdubbeling van DNA. Het eerste voorbeeld was die van de zandraket (Arabidopsis thaliana). Borger gaf in de dia aan dat genetische analyse aantoonde dat elk tiende gen redundant is en verloren mag gaan. Daarmee was de voorouder van deze soorten genetisch veel rijker en complexer, niet eenvoudiger! Borger geeft op de dia in citaatvorm ‘A big surprise!’ weer. Bron voor de dia is een paper van Clark et al. in Science.5 Bart Klink doet voorkomen alsof de referentie naar de wetenschappelijke paper óók de bron is voor ‘a big surprise’. Hij is gaan zoeken op het citaat in de originele paper en vond dat niet. Dat klopt, het citaat staat ook niet in het Science-paper. Dit is conform wat Peter Borger via Twitter liet weten. Ik zie de referentie overigens ook meer als bron van de dia dan als bron van het citaat.

Dezelfde tekst kwam ik elders via Twitter op een andere dia van Borger tegen over deze zandraket.6 Hier stond nog een extra bron toegevoegd. Het is een link naar Phys.org. Het artikel draagt de titel ‘One species, many genomes’. In dit artikel vinden we de strekking van het citaat terug. Medeonderzoeker dr. Detlef Weigler geeft in het artikel het volgende aan: “That even in a minimal genome every tenth gene is dispensable, has been a great surprise.” Het artikel meldt daarnaast dat het ‘is surprising that Arabidopsis has such a plastic genome’ en ‘the results were surprising’.7 Een ander artikel op Phys.org met als titel ‘Charting ever-changing genomes’. We vinden daar wel het woord ‘surprising’ terug. Het is opnieuw dr. Weigel die via dit artikel het volgende aangeeft: “We found that one out of 10 genes is very different. This plasticity is truly surprising for a genome that’s very streamlined and unlike bigger genomes doesn’t contain a lot of junk DNA.”8 Via Google zocht ik verder naar het originele citaat. Ik kwam erachter dat Arabidopsis zelfs een eigen website heeft (TAIR). TAIR staat voor The Arabidopsis Information Resource. Onder het artikel ‘Policy Statement on Arabidopsis thaliana Reference Sequence’ is een reactie van dezelfde dr. Weigel te vinden. Op 25 november 2008 schrijft dr. Weigel: “While whole-genome sequencing of EMS mutants to identify causal mutations does work (we are three for three so far), a big surprise has been the number of mutations, either spontaneous or left over from previous rounds of mutagenesis. Starting with a single individual of CS70000 would be a good strategy for any mutant screen, but even then, be aware that individual, not mutagenized lines will undoubtedly have mutations that distinguish them from the canonical CS70000 sequence, which will be the average from many individuals.9

A great surprise’, ‘a big surprise’ en ‘surprising’ geeft de strekking van het citaat en het letterlijke citaat. De uitkomsten bleken voor de onderzoekers verrassend. Interessant? Nee, eigenlijk niet. Relevant? Nee, eigenlijk ook niet. In spreekwoordenland zou ik dit ‘spijkers op laag water zoeken’ noemen. Allereerst geeft dr. Borger in zijn dia niet aan dat het citaat ook uit het originele paper komt. Ten tweede komt het citaat of de strekking van het citaat verschillende malen voor in de populair-wetenschappelijke artikelen over het onderzoek. Ten derde is het voor mij niet zo interessant of een auteur de uitkomst wel of geen ‘big surprise’ vindt. Het onderzoek naar de zandraket (Arabidopsis thaliana) is daarentegen wel interessant en met dank aan dr. Borger weet ik er weer wat meer van.

Voetnoten