Twintig jaar ID in Nederland: ID-debat (2005) wordt politiek gemaakt (1) – Blog onderwijsminister Maria van der Hoeven (CDA)

Twintig jaar geleden werd er in Nederland een stevig debat gevoerd over Intelligent Design (ID). Kranten en tijdschriften stonden vol met discussies over dit thema. Er verschenen verschillende boeken waarin pleidooien gevoerd werden vóór of tegen het kunnen detecteren van intelligent ontwerp in de natuur. Het debat over dit thema was in Nederland niet nieuw (eerder eeuwenoud), maar wel was de opleving hiervan opmerkelijk. Vanwege een blog van toenmalig onderwijsminister Maria van der Hoeven (CDA), die ID met onderwijs wilde verbinden, werd het debat óók politiek. In deze serie staan we stil bij het politieke debat. ¹

Op 1 maart 2005 schreef toenmalig onderwijsminister Maria van der Hoeven (CDA) een blog over een aantal zaken.² Ze reageerde op een column van Hugo Borst in het Algemeen Dagblad, een liberaal manifest van de VVD aangaande het onderwijs en als laatste een positieve reflectie op het te gast zijn in het programma ‘Andries’ (EO) onder leiding van drs. Andries Knevel. Het was één alinea in dit blog waar uiteindelijk flinke ophef over kwam: de alinea waar ze mogelijkheden zag om ID als brugfunctie te verbinden aan de Nederlandse wetenschapsbeoefening en het Nederlandse onderwijs. In deze alinea gaf de minister aan dat zij op 23 februari 2005 met nanotechnoloog en Spinozaprijs-winnaar prof. dr. Cees Dekker had gesproken. Van der Hoeven zag hem als ‘aanhanger van de ‘intelligent design’-gedachte’.³  Wat zoveel wil zeggen dat er een Designer of Schepper ‘ten grondslag ligt aan alle bestaan hier op aarde’. In de blog reflecteert de minister op het gesprek. “Ik vond het een boeiend gesprek. Tegenover mij zat iemand die wetenschap en persoonlijk geloof heel goed wist te combineren. Ikzelf geloof evenmin in ‘toeval’.” Volgens de onderwijsminister zou ID verbindend kunnen werken tussen de Abrahamitische religies (Christendom, Islam, Jodendom). De gedachte dat eer een Schepper is verbindt deze drie monotheïstische religies, ‘hoe Die dan ook verder mag worden aangeduid’. Deze verbinden ‘zouden vooral in het academisch debat gelegd kunnen worden’. “Als we erin slagen om wetenschappers van verschillende geloofsrichtingen met elkaar te verbinden, kan het uiteindelijk misschien zelfs wel worden toegepast op scholen en in lessen.” Van der Hoeven geeft tenslotte aan dat er door een paar van haar ambtenaren van OC&W met prof. Dekker doorgepraat wordt, hoe dit debat verder vormgegeven zal worden.

Het is bemoedigend om te zien dat een onderwijsminister een pleidooi voert voor een debat over Intelligent Design. De wijze waarop spreekt ook aan. Ze wil eerst academici met elkaar in gesprek laten gaan (en mogelijk ook ID-onderzoek laten doen), om vervolgens de resultaten en uitwerkingen hiervan toe te passen op scholen en in lessen. Dat lijkt mij een goede benadering.⁴ Zoals we zullen zien, als de Heere het geeft, was dat tegen het zere been van veel naturalisten. Die dan ook fel van leer trokken tegen dit idee om ID te verbinden met wetenschapsbeoefening en onderwijs. De gewraakte alinea zorgde voor een politieke rel met Kamervragen en een pittig debat.

Voetnoten

1. Op deze website wordt veel geschreven over en vanuit Intelligent Design. Zie: https://oorsprong.info/?s=Intelligent+Design&submit=.
2. Helaas staat het blog niet meer online.
3. Overigens heeft dr. Dekker de ID-beweging vaarwel gezegd, momenteel voert hij in Nederland pleidooi voor theïstische evolutionisme en werkt hij aan het gestuurd laten ontstaan van leven uit niet-leven. Zie: https://oorsprong.info/cees-dekker-is-een-vriend-maar-hij-onderschat-het-probleem-dr-james-tour-bij-focl/.
4. Zie ook mijn pleidooi hier: https://oorsprong.info/moet-de-evolutietheorie-onderwezen-worden-op-scholen-enkele-gedachten-om-dat-naast-id-onderwijs-wel-te-doen/. Ondertussen heeft de ID-beweging hier ook verder aan gewerkt, en verschijnen er veel ID-artikelen in vakinhoudelijke tijdschriften. Zie bijvoorbeeld https://oorsprong.info/de-complexiteit-van-het-menselijke-cardiovasculaire-systeem-nederlandse-cardioloog-in-ruste-publiceert-samen-met-anderen-paper-in-id-tijdschrift/, https://oorsprong.info/het-icoon-van-de-id-beweging-bekeken-door-de-ogen-van-een-ingenieur-drie-nieuwe-papers-over-het-flagel/ en https://oorsprong.info/congres-over-bijbel-wetenschap-2021-5-dr-ir-erik-van-engelen-fine-tuning-in-de-biologie-een-peer-reviewed-paper-voor-intelligent-design/.