In onze tijd worden er veel archeologische vondsten gedaan die behulpzaam zijn bij de uitleg van Bijbelteksten. Dat betreft taalkundige zaken, de vroegere cultuur, historische achtergronden en soms ook afbeeldingen. In dit artikel vraag ik aandacht voor het belegeren van de stad Jeruzalem door Sanherib.
De weergave van deze belegering door de Assyrische koning en de beschrijving in 2 Koningen 18-19 spreken elkaar op bepaalde punten tegen, maar zijn toch wel met elkaar in overeenstemming te brengen. Ook worden in onze tijd vroegere archeologische vondsten opnieuw bezien, soms met verrassende resultaten. Een recente onderzoeker beweert dat hij een afbeelding van Jeruzalem en Hizkia ontdekt heeft.
Verslag Sanherib
Kolonel R. Taylor kreeg in 1830 in Bagdad een zeskantige zuil in handen waarop 487 regels in spijkerschrift staan geschreven. Daarin doet Sanherib verslag van zijn tocht naar Jeruzalem. De tekst luidt: „En wat betreft Hizkia, de Judeeër die zich niet onderworpen had aan mijn juk: ik omsingelde 46 van zijn sterke, ommuurde steden en ontelbare plaatsen in de omgeving ervan en veroverde ze (…). Hemzelf sloot ik op in Jeruzalem, zijn koninklijke stad, als een vogel in een kooi. Ik stelde wachtposten rondom hem op en maakte het onmogelijk voor iemand om uit zijn stad te gaan (…). De vrees voor mijn vorstelijke luister overweldigde Hizkia. De krijgers en de elitetroepen die hij binnengehaald had om zijn koninklijke stad Jeruzalem te versterken, vochten niet. Hij heeft mij [schatting] nagezonden te Ninevé, mijn koninklijke stad (…). Hij zond zijn gezant om de schatting te betalen en om eerbied te betuigen.”
Andere oorzaak
Hoe moeten we deze beschrijving opvatten? Sanherib beweert dat hij Hizkia opgesloten heeft als een vogel in een kooi. Het betekent dat hij het beleg om Jeruzalem heeft geslagen. Maar hij rept met geen woord over inname van de stad. Ook zegt Sanherib niet dat hij Jeruzalem gespaard heeft. Toen Assurbanipal Tyrus veroverde, spaarde hij de koning. Deze edelmoedigheid wordt breed uitgemeten. Zo’n zin ontbreekt bij Hizkia. Dat maakt het waarschijnlijk dat hij niet gespaard is door edelmoedigheid van Sanherib, maar dat er een andere oorzaak is.
In zekere zin is de schatting van Hizkia ook wel een succes voor Sanherib, maar de gebruikelijke verheerlijking van de successen van de koning ontbreekt. Daarom is het aannemelijk dat de schatting van Hizkia, die hij volgens de Bijbel eerder betaalde om een beleg te voorkomen (2 Koningen 18:14-16), door Sanherib naar een latere periode verplaatst is. Sanherib zwijgt over de plotselinge dood van zeer veel soldaten bij Jeruzalem en over het feit dat hij noodgedwongen terug moest keren.
Belegerde stad
A.H. Layard ontdekte rond 1850 in Ninevé de restanten van een enorm paleis van Sanherib. In de reliëfs in steen zijn de overwinningen van de koning uitgebeeld. Reliëf 28 stelt de belegering van een stad voor, maar het is niet duidelijk welke stad. Volgens onderzoeker Steven Compton biedt dit reliëf een uitbeelding van Jeruzalem en is koning Hizkia zichtbaar. Hij geeft daarvoor in het ”Journal of Near Eastern Studies” argumenten vanuit de volgorde van de reliëfs en vanuit de afbeelding. Ter verduidelijking is bij dit artikel een weergave van de afbeelding overgenomen met nummers.
Onder aan de afbeelding (nr. 6) staan fruitbomen, met vruchten die in Israël veel voorkomen: druiven, vijgen en granaatappels. De bomen zijn niet omgehakt, zoals bij een beleg gebruikelijk was.
De afgebeelde smalle torens met bovenaan uitstekende randen (nr. 2) lijken op die van de afgebeelde stad Lachis. Boven in het reliëf is een tweede serie muren en torens te zien (nr. 5). Dit is de enige keer dat de Assyriërs een stad zo afbeelden. Mogelijk is dit een aanwijzing dat de stad op twee heuvels staat, net als Jeruzalem. Of zijn de oostelijke en de westelijke kant afgebeeld?
Boven in de afbeelding, op de hoogste toren, staat een eenzame persoon (nr. 1). Hij houdt een standaard vast, wat zijn koninklijke status suggereert. Als de stad inderdaad Jeruzalem voorstelt, moet de afgebeelde persoon koning Hizkia zijn. Andere reliëfs tonen soldaten op de muren die wapens gebruiken en stenen gooien, maar hier gebeurt dat niet.
Kleine steden hadden maar één toegangspoort. Jeruzalem had er veel, zoals beschreven in Nehemia 3. Hier staan twee poorten naast elkaar afgebeeld (nr. 3). Het reliëf toont veel schilden aan de bovenkant van de torens. Het is bekend dat Hizkia die liet maken (2 Kronieken 32:5).
Deze bijzonderheden maken het waarschijnlijk dat reliëf 28 uit de troonzaal van het paleis van Sanherib een afbeelding is van Jeruzalem en van koning Hizkia. Het is de enige ons bekende afbeelding van Jeruzalem uit de tijd van het Oude Testament.
Archeologische informatie
Er zijn diverse organisaties die werken vanuit de overtuiging dat de Bijbel historisch betrouwbaar is en via digitale media en tijdschriften archeologische informatie verschaffen. Te denken valt aan Associates for Biblical Research en het Armstrong Institute (met een vestiging in Amerika en in Jeruzalem). Voor deze bijdrage is gebruik gemaakt van een artikel van Brent Nagtegaal in het laatste nummer van het tijdschrift ”Let the Stones Speak”.
Dit artikel is met toestemming van de auteur overgenomen van het Reformatorisch Dagblad. De volledige bronvermelding luidt: Paul, M.J., 2026, Reliëf toont Jeruzalem in tijd van Hizkia, Reformatorisch Dagblad 55 (244): 18-19 (artikel).