Home » Jurisprudentie » Nieuwsuur wil verlichtingsideologie op alle scholen – Onderzoekers verbazen zich erover dat binnen het reformatorisch onderwijs nog steeds reformatorisch onderwijs wordt gegeven

Nieuwsuur wil verlichtingsideologie op alle scholen – Onderzoekers verbazen zich erover dat binnen het reformatorisch onderwijs nog steeds reformatorisch onderwijs wordt gegeven

Door inJurisprudentie, Onderwijs, politiek, Scheppingsparadigma, Seksuele gerichtheidom

Dit document is een groeiend ‘open’ artikel. We hopen, als de Heere dat geeft, deze maand iedere dag hieraan te werken en te schaven. We kiezen bewust voor deze vorm zodat mensen ook tijdens het schrijfproces feedback kunnen geven. Wilt u meedenken? Zou u commentaar, vragen, praktische tips of andere zaken over dit onderwerp dan willen mailen naar info@oorsprong.info?

Het cursusjaar is amper een maand oud of het reformatorisch onderwijs ligt opnieuw onder vuur. Nieuwsuur heeft een eenzijdig en ideologisch gekleurd onderzoek laten uitvoeren naar het onderwijs op deze scholen. Eenzijdig, alsof het reformatorisch onderwijs alleen zou gaan over seksuele gerichtheid, de verschillen tussen man en vrouw én oorsprongsvragen. Dit is koren op de molen voor politieke partijen die artikel 23 van de Grondwet willen afschaffen of uithollen. Wat staat er tegenover? De geest van de Franse Revolutie, de verlichtingsideologie van (onder andere) vrijheid, gelijkheid en broederschap. Ni Dieu, ni maître (Geen God, geen meester)! Een wassen neus met autoritaire trekjes.

Niet alleen reformatorische scholen zijn de klos, ze worden (ongenuanceerd) op één hoop geveegd met het islamitisch onderwijs. In het onderstaande artikel wil ik vooral kijken naar de reformatorische scholen.1 Laten we vooraf eerlijk zijn dat er slechts een klein percentage van de onderwijstijd gaat naar de gewraakte onderwerpen van Nieuwsuur: seksuele gerichtheid, verschil tussen man en vrouw en oorsprongsvragen. Daarbij worden in het reformatorisch onderwijs vaak ook nog eens beide visies naar voren gebracht. Zeker betreffende oorsprongsvragen is zo’n ‘tweemodellenonderwijs’ in mijn ogen geboden.2 Kinderen raken daardoor niet in verwarring, integendeel, ze leren hun eigen standpunt zo beter verwoorden. Het tweede dat ik vooraf wil noemen is dat het vak ‘Burgerschap’ zeer belangrijk is, ook in het reformatorisch onderwijs. Er is hiervoor zelfs een complete leerlijn ontwikkeld (zie voetnoot).3 In dit artikel volgen we de uitzending chronologisch en plaatsen daarbij kritische of bevestigende annotaties.4

Opening

Bijzonder dat er wordt begonnen met het reformatorisch onderwijs en dat het islamitisch onderwijs hierin ingebed wordt. Is men bang voor represailles vanuit de radicale Islam óf wil men niet té islamofoob overkomen, maar er toch wat over zeggen? De uitzending start met het voorbeeld van een meisje van negen jaar op een reformatorische basisschool. Nieuwsuur: “Je leert dat je zelf keuzes mag maken, maar ook God moet gehoorzamen. En je leert over gelijkheid, maar soms ook dat de vrouw onderdanig is aan de man”. Op de achtergrond van dit gedeelte klinkt uit kindermonden de eerste regel van de inhoudsvolle Psalm 68 vers 10 (berijming 1773).5 Ronald de Waard (BA), schoolbestuurder van de Augustinusschool te Ermelo6 wordt aan het woord gelaten: “De man is het hoofd van het gezin, het hoofd van de schepping was ook de man”. Volgens een anoniem blijvende onderzoekster hebben we hier te maken met een dubbele boodschap. Nieuwsuur meent dat deze dubbele boodschap voortvloeit uit een politiek compromis (waarover later meer). Aan de ene kant wordt door de overheid religieuze scholen veel vrijheid gegeven, aan de andere kant verplicht de overheid hen tot het uitdragen van ‘allerlei democratische waarden’. Een kind leert zo wel over democratie, ‘maar dat een ander systeem het eigenlijke ideaal is’. Opnieuw wordt bestuurder Ronald de Waard (BA) aan het woord gelaten: ‘Ten diepste is een theocratie onze wens’.7 Volgens een (opnieuw) anonieme onderzoeker is dat niet het doel van het onderwijs, maar hebben we het ‘gek genoeg’ zo geregeld.

Intermezzo Opening

(…Hieronder komt een met bronnen onderbouwde reactie op de opening…)

Compromis

Het eerste deel van de aflevering begint met het gegeven dat Kerk en Staat in Nederland in beginsel zijn gescheiden. Volgens het programma raken deze grootheden in het onderwijs elkaar. De overheid financiert zowel openbare scholen (die volgens Nieuwsuur ‘neutraler’ moeten zijn) als religieuze scholen. Deze wijze van financiering bestaat al meer dan een eeuw en vloeit voort uit Artikel 23 van de Grondwet (de Vrijheid van Onderwijs). Deskundigen noemen dit een groot goed, ‘dat ouders zelf keuzevrijheid geeft om scholen op te richten’. De laatste jaren klinkt er steeds meer discussie, want de reformatorische normen en waarden zouden botsen met vrijheid en gelijkheid (de waarden van de verlichtingsideologie). Mr. dr. Job Buiting, deskundige onderwijsrecht8 geeft aan dat dát wat onderwezen moet (kunnen) worden aan onze kinderen in de afgelopen honderd jaar verschoven is terwijl de vrijheid van onderwijs in de afgelopen honderd jaar hetzelfde is gebleven. Nieuwsuur blikt in de uitzending terug op de achterliggende periode. Zo memoreert zij aan de ophef die ontstond rond het Gomarus Scholengemeenschap in Gorinchem (2019). Er wordt een fragment van voormalig Tweede Kamerlid en D66’er drs. Paul H. van Meenen9 gedeeld (2021). Hij somt enkele ‘misstanden’ op die geschied zijn in het bijzonder onderwijs (bijvoorbeeld op een Joodse meisjesschool en een islamitische basisschool). Een NOS-uitzending waarin PvdA en VVD pleiten voor een aanpassing van Artikel 23 passeert de revue (2019). Volgens deze twee partijen is de waarde ‘gelijkheid’ zo belangrijk dat deze bovenaan staat.

Aanpassing van Artikel 23 gaat (gelukkig) zomaar niet. Een Grondwetswijzing vraagt om een breed draagvlak. Een poging om te komen tot algemene consensus strandde, mede door (terechte) weerstand van christelijke partijen. We zien in de uitzending daarbij drs. Arie Slob, van de ChristenUnie in beeld.10 Wel kwamen er burgerschapswetten. Volgens mr. dr. Buiting zijn deze wetten een compromis. Burgerschap werd verankerd in de wet. Nieuwsuur licht daarbij artikel 8.3a uit: “het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens, en het handelen naar deze basiswaarden op school.”11 Er is een Memorie van Toelichting op deze tekst. Nieuwsuur licht de volgende begrippen eruit: ‘vrijheid’, ‘autonomie’, ‘gelijkheidsbeginsel’, ‘afwijzen van discriminatie’ en ’verdraagzaamheid’. Onder artikel 8.3a (zie hierboven) staat bij een extra 3a: “Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het derde lid, onderdeel a, creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief te oefenen met de omgang met en het handelen naar deze waarden en draagt voorts zorg voor en omgeving waarin leerlingen personeel zich veilig en geaccepteerd weten, ongeacht de in het derde lid, onder c, genoemde verschillen.”12 Leraren hebben daarbinnen een voorbeeldrol. Buiting geeft aan dat we (nog) niet zo goed weten hoever die burgerschapsopdracht gaat in het beperken van de vrijheid van scholen. De inspectie heeft nog geen zaken gevoerd richting bijzondere scholen en ‘we hebben ook nog niet van de rechter gehoord waar nou precies die grenzen liggen’.

Intermezzo deel 1

Hieronder komt een met bronnen onderbouwde reactie op deel 1.

…wordt vervolgd…

Voetnoten

  1. Overigens is op de weergave van het islamitisch onderwijs ook kritiek gekomen, waarbij gewezen wordt op de eenzijdigheid en ideologische gekleurdheid van het Nieuwsuur-onderzoek. Lees bijvoorbeeld dit opiniestuk op BNN VARA van dr. Cherifa Zemouri: https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/nieuwsuur-schiet-journalistiek-tekort-met-bedenkelijke-reportage-over-islamitisch-onderwijs.
  2. Zie ook: https://oorsprong.info/moet-de-evolutietheorie-onderwezen-worden-op-scholen-enkele-gedachten-om-dat-naast-id-onderwijs-wel-te-doen/.
  3. https://leerlijnburgerschap.nl/.
  4. De uitzending is via YouTube in het geheel te bekijken. Deze duurt iets meer dan 54 minuten. Zie: https://www.youtube.com/watch?v=tpYIGand9zs.
  5. https://psalmboek.nl/zingen.php?psalm=68&psvID=10#psvs.
  6. https://www.augustinus-ermelo.nl/.
  7. Theocratie is volgens het Groot Woordenboek der Nederlandse taal (Van Dale): “(<Gr.). v., 1. staatsvorm waarin de godheid als de onmiddellijke gezagsdrager wordt beschouwd: — (concr.) (-ën) rijk met zulk een staatsvorm : Israël vóór de koningen was een theocratie; 2. heerschappij der priesters, als rechtstreekse dienaren van God.” Bron: https://www.ensie.nl/betekenis/theocratie.
  8. https://www.lexscholaris.nl/job-buiting.
  9. Tegenwoordig is Van Meenen lid van de Eerste Kamer. Zie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_van_Meenen.
  10. Drs. Arie Slob was in het kabinet-Rutte III minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media.
  11. Bron: https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0003420&hoofdstuk=I&titeldeel=II&afdeling=1&paragraaf=1&artikel=8&z=2025-08-01&g=2025-08-01.
  12. Bron: https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0003420&hoofdstuk=I&titeldeel=II&afdeling=1&paragraaf=1&artikel=8&z=2025-08-01&g=2025-08-01.