Weer een boek over de genderproblematiek. Is dat wel nodig? Er zijn toch al vele boeken verschenen die hierop ingaan. Ik denk onder andere aan het boek van Carl Trueman, “Een vreemde nieuwe wereld“(2022), aan het boek van Rosaria Butterfield, “Vijf leugens ontmaskerd“(2024) en aan “Gods goede orde” van de hand van dr. M. Klaassen. Al deze en andere boeken gaan in op de vraagstukken van gender, geslacht, seksualiteit, enz. Voegt “Geloof en gender” daar nog wat aan toe?
Het boek is geschreven door Jan Minderhoud. Hij is zelf theoloog en werkt als zelfstandig counselor en supervisor. Daarmee geconfronteerd in de praktijk werd hij steeds meer geraakt door de identiteitsproblematiek en de pastorale nood van menigeen uit de lhbtiq-wereld. Dat deed hem besluiten dit boek te schrijven. De opvattingen kunnen grofweg worden gevat in twee begrippen: essentialisme en constructivisme. Essentialisten gaan ervan uit dat er dingen zijn die in essentie bij mannen respectievelijk vrouwen horen. Dat is onze natuur. Eeuwenlang was de opvatting algemeen dat er twee geslachten zijn: man en vrouw en dat er verschillen zijn tussen mannen en vrouwen. Als ik als jongen of als meisje geboren ben, dan ben ik ook een jongen of een meisje.
Het constructivisme ziet gender als een sociale constructie. Het is aangeleerd gedrag op basis van wat de omgeving en de samenleving van je verwacht. Een product van opvoeding en van de omgeving. Ik ben zoals ik me voel. Als ik me een jongen voel, dan ben ik dat ook, al draag ik de uiterlijke kenmerken van een meisje en andersom.
Het is aangrijpend te lezen hoe het zo ver heeft kunnen komen dat velen niet meer uitgaan van de biologische werkelijkheid, maar van hoe ik het persoonlijk beleef. Dat bepaalt wie ik ben en of ik behoor tot een bepaald geslacht: man of vrouw, beide of geen van beide.
Filosofen als Descartes (1596-1650) en Rousseau (1712-1778) hebben met hun opvatting dat onze identiteit in onze innerlijkheid en in ons gevoelsleven ligt, brede invloed uitgeoefend. Als we kijken naar vandaag, dan zien we de invloed van organisaties als het COC, de Rutgers Stichting en de druk vanuit de overheid om seksuele diversiteit in het onderwijs te bevorderen. Over de relatie naar het onderwijs heeft Christiaan Bijl, beleidsadviseur bij de VS, een hoofdstuk geschreven.
Na een inleidend hoofdstuk bestaat het boek uit drie delen. Deel 1 gaat in op de gendertheorie, waar staat het voor? Vanuit diverse gezichtspunten geeft hij uitleg over dit thema. De beschrijving van de verschillende invalshoeken, waaronder die vanuit medische zorg en dan met name de relatie tussen gender, ons brein en sekse specifieke zorg, bevestigen de titel van het boek van Trueman: “Een vreemde nieuwe wereld“.
Deel 2 bespreekt de vraag wat er over gender te zeggen valt vanuit de Bijbel en de theologie. Verrassend en tegelijk verduidelijkend legt Minderhoud de relatie met de vroegchristelijke gnostiek. In de eerste eeuwen van de kerkgeschiedenis was al sprake van relativering van de Bijbelse tweedeling man-vrouw, zoals nu in het genderdenken. De auteur toont aan dat de Vroege Kerk het gedachtegoed van de gnostiek krachtig heeft bestreden. Hoe de gendertheorie doorwerkt in kerk en samenleving komt in deel 3 aan de orde.
Hoewel er kritische opmerkingen zijn te plaatsen bij de gedachten van de auteur over hoe om te gaan in kerk en samenleving met lhbtiq-ers, biedt het boek waardevolle en praktische informatie. De voorbeeldgebeden die de auteur aan het slot heeft opgenomen, schuren met de opvatting van Minderhoud dat de schepping voor hem de norm is. Hoewel er overlappingen zijn met de in het begin genoemde boeken, geeft Minderhoud met zijn praktische insteek richting voor een christelijke duiding van deze problematiek en voegt het wel degelijks iets toe.
Dit artikel is met toestemming overgenomen uit De Saambinder. De volledige bronvermelding luidt: Silfhout, W., 2026, Boekennieuws, De Saambinder 103 (25): 11.