De titel van dit boek prikkelt… Wie is broeder Juniper? Niet de hoofdpersoon, zo blijkt. Pas aan het einde van het boek wordt duidelijk wie hij is en met welk experiment hij een bijdrage aan de wetenschap dacht te leveren. Dat de titel wat gewaagd is, erkent de auteur zelf ook. Toch koos hij ervoor om hiermee te laten zien waar het boek over gaat: de verhouding tussen geloof (gesymboliseerd door ‘broeder Juniper’) en wetenschap (‘het experiment’).
Gijsbert van den Brink is hoogleraar Theologie en Wetenschap aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. In 2017 verscheen zijn boek En de aarde bracht voort… waarmee hij een flinke steen in de orthodox-christelijke vijver smeet. Hij betoogt daarin dat Genesis en de evolutietheorie, twee tegengestelde wereldbeelden, met elkaar te verenigen zijn. In Het experiment van broeder Juniper werkt hij sommige zaken verder uit, in de vorm van een verzameling essays. Elk van de hoofdstukken gaat in op een aspect van de verhouding tussen geloof en wetenschap. Die twee hebben een lange historie vol confrontatie, maar staan uiteindelijk in een consonante verhouding tot elkaar, aldus de auteur.
Het is geen laagdrempelig boek. Het taalgebruik, de filosofische beschouwingen en de uitgebreide vermelding van de geraadpleegde bronnen appelleren aan een academisch publiek.
Aan de leiband
Een van de zaken waar Van den Brink aandacht voor vraagt, is de rol van de dood. De dood hoort bij het leven en is noodzakelijk om gezonde en beheersbare populaties te krijgen. Zonder de dood functioneert de evolutietheorie niet! Zou de dood dan niet toch een onderdeel van de schepping kunnen zijn geweest? De auteur doet zijn best om dit te betogen. Bijbelteksten die dit pertinent uitsluiten, zoals Romeinen 5:12, probeert hij zo te kneden dat ze geen belemmering meer vormen. Zo bedoelt Paulus misschien een andere ‘dood’ als straf op de zonde dan de ‘eindigheid’ die al in de schepping besloten zou liggen, suggereert hij
De Bijbel loopt bij Van den Brink dus aan de leiband van de evolutietheorie. Dat blijkt ook uit het volgende hoofdstuk, waarin hij de levensstuwende kracht van Gods Geest op het evolutieproces betrekt. De Geest zou op cruciale momenten in de veronderstelde evolutionaire geschiedenis hebben gezorgd voor nieuwe ‘emergente’ sprongen, zoals het ontstaan van eencellig leven, van zelfbewustzijn en van symbolisch denken. De Geest is het immers die levend maakt (Joh. 6:63)? Van den Brink blikt ook vooruit naar de toekomst. Hij sluit niet uit dat transhumanisme, waarin de mens zichzelf technologisch verbetert en zelfs naar onsterfelijkheid streeft, een volgende – ook weer door de Geest gedreven – fase in het evolutieproces kan zijn.
Steeds verder
Het boek laat zien dat de wagen niet stilstaat. Eenmaal het spoor ingeslagen om bepaalde Bijbelteksten minder letterlijk te interpreteren, zie je dat dit proces steeds verder gaat.
Je proeft de instemming als de auteur over evolutie schrijft. Geen voorbehoud, geen kritische houding; blijkbaar is dat een gepasseerd station. Als er al spanningen ter sprake komen tussen de evolutietheorie en de Bijbel, dan is het de Bijbelinterpretatie waar (als eerste) aan wordt gesleuteld. Over de schadelijke gevolgen van deze denkwijze, die weleens veel breder onder christenen kon leven dan menigeen lief is, rept het boek niet.
Lang niet alles is controversieel, er zitten ook leerzame stukken tussen. Toch is het boek geen aanrader. Veel beter is het om je te laten leiden door het Boek der boeken, dat wél door en door betrouwbaar is.
Dit artikel is met toestemming overgenomen uit Weet Magazine. De volledige bronvermelding luidt: Visser, C.T., 2026, Het experiment van broeder Juniper, Weet 97: 50.
Het bovenstaande artikel is overgenomen uit Weet Magazine nummer 97 (zie hiernaast). Weet Magazine is een populair-wetenschappelijk creationistisch tijdschrift waarin ingewikkelde wetenschappelijke onderwerpen eenvoudig worden uitgelegd en op een bijbelgetrouwe manier worden besproken. Daarnaast brengt het tijdschrift bij kennis over creationistische wetenschapsbeoefening. Redacteur Kees Visser bespreekt in het artikel hierboven het boek ‘Het experiment van broeder Juniper’ (geschreven door prof. dr. Gijsbert van den Brink). Nog geen abonnee van Weet Magazine? Dat kan natuurlijk niet! Ga snel naar de website van Weet Magazine en sluit vandaag nog een abonnement af!