Er is inmiddels een herkenbare traditie van Europese rapporten waarin conservatieve, christelijke en prolifeorganisaties onomwonden als ”antigender” worden bestempeld. Dit schaadt de democratie en stuwt de polarisatie.
Wie zich in Europa inzet voor de bescherming van ongeboren leven of opkomt voor het traditionele gezin , loopt het risico als een bedreiging voor de samenleving te worden weggezet. Dat blijkt uit ”The Hate Review”, een op 12 oktober in het Europees Parlement gepresenteerd rapport over de zogenoemde antigenderbeweging in Europa. De auteurs ervan beschrijven conservatieve en christelijke organisaties in stevige bewoordingen als een „besmetting” waarvan Europa zou moeten worden ontsmet.
Het rapport heet voluit ”The Hate Review: How the Anti-Gender Movement Spread Across Europe, 2000-2025” (vertaald: ”Het Haatoverzicht: Hoe de antigenderbeweging zich over Europa verspreidde, 2000-2025”). Volgens de auteurs staan de rechten van vrouwen en lhbti’ers en de toegang tot abortus in Europa onder toenemende druk. Daarbij hanteren de onderzoekers twee centrale maatstaven: ”contamination” (besmetting, waarmee zij de maatschappelijke verspreiding van de beweging aanduiden) en ”impact” (daarmee beoordelen zij de invloed van de beweging op wetgeving en instellingen).
Nederlandse prolifebeweging
De auteurs hanteren een brede definitie van de zogenoemde antigenderbeweging. Daaronder vallen alle organisaties die zich verzetten tegen reproductieve rechten (rechten die samenhangen met de voortplanting van de mens), waaronder de toegang tot abortus. Daarbij bespreken zij verschillende organisaties, waaronder Schreeuw om leven, Platform Zorg voor Leven, SGP en ChristenUnie. Schreeuw om leven krijgt een prominente plaats als organisator van de jaarlijkse Mars voor het Leven en de aanwezigheid bij abortusklinieken. Ook de Week van het Leven en juridische procedures over het demonstratierecht komen uitgebreid aan bod. De auteurs beschouwen ook deze activiteiten als vormen van de antigenderbeweging. Om de internationale verbindingen zichtbaar te maken, vermelden zij ook mijn bestuurslidmaatschap van de Europese federatie One of Us.
De overtuiging dat abortus het beëindigen van menselijk leven is, wordt aangemerkt als onderdeel van een religieus-moreel antigenderverhaal. Daarbij is het opvallend dat de hulpverlening, waarvan vooral de hulp aan vrouwen een wezenlijk onderdeel is van het werk van Schreeuw om leven, volledig buiten beeld blijft. Hetzelfde geldt voor ons verzet tegen genderselectieve abortus, waarbij ongeboren kinderen vanwege hun geslacht worden gedood, doorgaans omdat het meisjes zijn.
Democratie onder druk
Gezien de methodiek en het taalgebruik heeft het rapport alle schijn van een complottheorie. Uiteenlopende organisaties, politieke partijen en maatschappelijke initiatieven worden namelijk onder één noemer gebracht en voorgesteld als onderdelen van een omvangrijke beweging die de Europese democratie zou bedreigen. Gedeelde overtuigingen hebben, contacten onderhouden of deelnemen aan dezelfde bijeenkomsten vormt echter geen bewijs dat er een gecoördineerde beweging met een gezamenlijke strategie zou zijn. ”The Hate Review” staat daarmee in een inmiddels herkenbare traditie van Europese rapporten waarin conservatieve, christelijke en prolifeorganisaties als antigender worden bestempeld. Waar onderzoekers van het rapport ”The Next Wave vooral hun financiering onderzochten, richt ”The Hate Review” zich op hun maatschappelijke aanwezigheid en politieke invloed.
Journalist Nard Lodewijk liet in EW Magazine zien hoe The Next Wave een misleidend beeld gaf van de omvang van de internationale financiering. Toch beriep D66-fractievoorzitter Jan Paternotte zich deze maand nog in een Nederlandse talkshow op The Next Wave om te waarschuwen voor buitenlandse geldstromen naar Nederlandse „haatcampagnes”. Zijn verstrekkende beschuldigingen bleken door het aangehaalde onderzoek echter onvoldoende te worden onderbouwd. Het laat zien hoe dit soort rapporten bijdragen aan een klimaat waarin politieke tegenstanders steeds nadrukkelijker als een maatschappelijke bedreiging worden afgeschilderd. Daardoor nemen wantrouwen en polarisatie toe en komt de ruimte voor een open democratie onder druk te staan.
Rechtsstaat bedreigd
De auteurs lijken de weg te plaveien voor het uitrollen van een totalitaire ideologie over heel Europa. Dát is kwalijk! In hun benadering worden afwijkende overtuigingen voorgesteld als een maatschappelijke ziekte en organisaties die deze uitdragen als een probleem dat moet worden verwijderd. De oproep tot „ontsmetting van Europa” laat zien hoe ver dit gaat. De auteurs pleiten voor het geleidelijk ontmantelen van organisaties, hun mobilisatie en hun gedachtegoed. Demonstraties, petities, juridische procedures en pogingen om wetgeving te veranderen worden als aanduidingen van een maatschappelijke besmetting geregistreerd. Terwijl dit juist de rechten en mogelijkheden zijn die burgers en organisaties in een democratische rechtsstaat toekomen. Wie het gebruik van die rechten als een bedreiging presenteert, keert zich tegen een wezenlijk onderdeel van de democratie zelf.
Het wrange is dat een rapport dat pretendeert de democratie te beschermen zelf de fundamenten van de democratische verscheidenheid aantast. De democratische rechtsstaat beschermt ook de rechten van degenen met wie wij het hartgrondig oneens zijn. Een democratische samenleving kan niet zonder ruimte voor uiteenlopende overtuigingen en de bereidheid daarover met elkaar in gesprek te gaan. De dialoog veronderstelt dat we de andere mens voluit serieus nemen, ook wanneer we diens opvattingen hartgrondig afwijzen. Wie andersdenkenden bij voorbaat verdacht maakt en buitensluit, ondermijnt die dialoog en daarmee een wezenlijk fundament van de democratische rechtsstaat.
Antwoord op haat
De geschiedenis van Daniël en zijn vrienden, die weigerden te buigen voor het gouden beeld van Nebukadnezar, heeft ook vandaag zeggingskracht. Zonder de huidige situatie daarmee gelijk te stellen, mogen we ons wel afvragen of genoemde antigenderrapporten niet een ondemocratische stap in die richting kunnen zijn. Daarom is waakzaamheid geboden. En het antwoord op The Hate Review? Een Love Review. Liefde tegenover haat. Met liefde bedoelen we hier het Bijbelse ”agapè”: de zichzelf gevende, onbaatzuchtige liefde die het goede voor de ander zoekt.
Europa hoeft niet te worden ontsmet van andersdenkenden. Als er iets bestreden moet worden, dan is het wel de haat die mensen tegen elkaar opzet. Wat Europa nodig heeft, is het tegendeel van haat: shalom. Gerechtigheid, vrede, harmonie, heelheid en blijdschap. Paulus schrijft: „Word niet overwonnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede” (Romeinen 12:21). Haat moeten we met liefde tegemoettreden, zelfs wanneer die zich onterecht tegen ons richt.
Dit artikel is met toestemming van de auteur overgenomen uit het Reformatorisch Dagblad. De volledige bronvermelding luidt: Alderliesten, A., 2026, Europees antigenderrapport bedreigt democratie, Reformatorisch Dagblad 56 (174): 24 (artikel).