Rouwbord Heijmerick van Bemmel werpt licht op zijn voorgeslacht

Heijmerick van Bemmel leefde in de zestiende eeuw. Hij behoorde tot het Ridderschap van het Kwartier Nijmegen en was vaak aanwezig als gerichtsman als de Bank van Kesteren en/of Zoelen gespannen werd. Een bank spannen is een rechtszitting houden. Zijn geboorte- en overlijdensdatum zijn mij onbekend, maar ik vermoed dat hij medio 1599 is overleden. Van Bemmel werd bijgezet in de kerk van Ingen en tot op de dag van vandaag is zijn grafzerk daar te vinden.

Over deze zerk, zonder namen, heb ik al eens geschreven in De Baron.¹ Heijmerick was getrouwd met Anna van Meerten, dochter van Dirck van Meerten en Bertha van Eck. Haar ouders hebben ook een zerk in de kerk van Ingen. Laatst gingen mijn gedachten opnieuw terug naar het echtpaar Heijmerick en Anna. Trigger was een publicatie van Joke Honders in de vorige Baron. Zij schrijft daar dat Gijsbert van Randwijck getrouwd was met Johanna Vonck (van Lynden).² In mijn hierboven genoemde artikel schreef ik echter dat Gijsbert getrouwd was met Johanna Vonck (van Doornick). Gijsbert was een voorvader van Heijmerick. Hoe het precies zit kom ik hieronder op terug. Toen ik mij opnieuw wilde verdiepen om antwoord te krijgen op de vraag of Johanna een Vonck van Lynden of een Vonck van Doornick was stuitte ik op een wapenbord (rouwbord) van Heijmerick van Bemmel (zie de bijgevoegde afbeelding). Daarover gaat dit artikel. Het geeft gelijk antwoord op de vraag en noopt tot een kleine rectificatie van mijn artikel over de grafzerk zonder namen in de kerk van Ingen.

Wapenbord

Het wapenbord van Heijmerick van Bemmel werd (eind zeventiende/begin achttiende eeuw) vereeuwigd door de bekende Job Martin de Lange.³  Waar het wapenborg gehangen heeft is niet duidelijk. Het vermoeden bestaat dat dit wapenbord in de kerk van Ingen heeft gehangen, omdat daar ook de grafzerk te vinden is. In het midden zien we het wapen van Heijmerick van Bemmel zelf. Links de kwartieren: Van Bemmel, Van Randwijck, Overrijn en Vonck van Doornick. Rechts de kwartieren: Van Meeckeren, Van Druethen, Van Druethen en Van Santwijkck. De kwartierstaat van de vader van Heijmerick is eenvoudig te maken. De kwartierstaat van de moeder bevat veel onopgeloste zaken. Heijmerick was een zoon van Johan van Bemmel en Bertha van Meeckeren. Vader Johan was een zoon van Allard van Bemmel en Gijsberta van Randwijck. Moeder Bertha was een dochter van Heijmerick van Meeckeren en NN. van Druten. Opa Allard was een zoon van Willem van Bemmel en Elisabeth Overrijn. Oma Gijsberta was een dochter van Gijsbert van Randwijck en Johanna Vonck van Doornick. Opa Heijmerick was een zoon van Gadert van Meeckeren en NN van Druten. Oma NN was een dochter van NN van Druten en NN van Santwijck. Mogelijk was de vrouw van Gadert een dochter van Heijmerick van Druten.⁴ Wat de vrouw van Heijmerick van Meeckeren betreft zijn de ouders helemaal onbekend. Zolang er geen bewijsmateriaal is houden we het op NN van Druten en NN van Santwijck.⁵

Vonck van Doornick

Uit het wapenbord van Heijmerick van Bemmel blijkt dat Johanna een Vonck van Doornick (en geen Vonck van Lynden) was. Als er dan gekeken wordt naar één van de kwartieren op de grafzerk in de kerk van Ingen (van Heijmerick en Anna) dan zien we datzelfde wapen (links onderste wapen) als op het rouwbord. In het artikel over deze grafzerk dacht ik dat dit het wapen van Van Druten was. Eén wapen dat gevoerd werd door Van Druten zag er inderdaad in grijstint zó uit.⁶ Uit het wapenbord blijkt echter dat de Van Druten-voorvaderen van Heijmerick een ander wapen gebruikte. Het wapen van Van Druten is, evenals dat van Overrijn, op de zerk (om onbekende reden) overgeslagen. Men geeft hier aansluiten het wapen van Van Doornick weergegeven. Als we kijken naar de zerk van neef Balthasar (of: Baltes) van Bemmel dan zien we hetzelfde patroon: Bemmel, Meeckeren, Randwijck en Doornick. Het verschil met de zerk van Heijmerick is dat nu de namen van de geslachten erbij staan en er na deze geslachten nog veel meer kwartieren worden weergegeven. Maar die laten we voor nu rusten. Baltes was een zoon van Sebastiaen van Bemmel en Josina van Domselaer. Sebastiaen was een broer van Heijmerick. De zerk van Baltes was voor Baltes alleen, daarom staan links de kwartieren van vaderskant (ook weer opvallend zonder Van Druten) en rechts de kwartieren van moederskant. Dit geldt ook voor de zerk van de zus van Baltes (Johanna), die met Diederick van Zevener getrouwd was. Deze zerk is eveneens te vinden in de kerk te Andelst.⁷ Maar dan staan de kwartieren van Johanna van Bemmel rechts en de kwartieren van Diederick van Zevener links. Van Doornick slaat hoogstwaarschijnlijk niet op de vrouw van Gijsbert van Randwijck, de vader van Gijsbert. De omgekeerd afgebeelde leeuw wijst (volgens sommigen) op bastaardij. Op de tekening van het wapenbord van Heijmerick staat de leeuw wel de goede kant op, maar op de zerk staat de leeuw weer de andere kant op. Anderen menen dat Gijsbert een zoon is van Gijsbert en Elisabeth Pieck. Maar dit laatste sluit weer niet aan bij de kwartieren op de zerk van Baltes, tenzij Pieck ook overgeslagen is.⁸ Hoe het ook zij, Johanna Vonck van Doornick was in ieder geval de overgrootmoeder van Heijmerick van Bemmel.

Dit artikel is met toestemming van de auteur overgenomen uit het De Baron. De volledige bronvermelding luidt: Meerten, J.W. van, 2026, Rouwbord Heijmerick van Bemmel werpt licht op zijn voorgeslacht, De Baron 9 (3): 41-42. De Baron is het blad van de Historische Kring Kesteren & Omstreken (www.hkko.nl).

Voetnoten

1. Meerten, Jan van, 2023, Opheldering rond de grafsteen zonder namen in de kerk van Ingen, De Baron 6 (4): 25-26. URL: https://oorsprong.info/opheldering-rond-de-grafsteen-zonder-namen-in-de-kerk-van-ingen/.
2. Honders, Joke, 2026, Een 15-eeuwse schaking te Opheusden, De Baron 9 (2): 36-39. Johanna wordt in de inleiding Vonck (van Lynden) genoemd.
3. Lange, J.M. de, Wapenkwartieren van Nederlandse families, ca. 1700, blz. 226. Het wapenbord is te downloaden via de website van het Centraal Bureau voor Genealogie. Helaas staat niet het hele boek online.
4. Heijmerick is een veelvoorkomende naam in het geslacht Van Druten. Zo stierf Emmerik (of: Heijmerick) van Druten op Pinksteren 1354 tijdens de Gelderse Broederstrijd. Het verhaal gaat dat hij met Pinksteren naar een kerkdienst in Leeuwen ging. Eenmaal binnen werd hij aangevallen door de mannen van Reinoud III van Gelre. Van Druten vluchtte naar het altaar, maar werd dodelijk neergestoken door zijn belagers https://nl.wikipedia.org/wiki/Emmerik_van_Druten. Er was ook een Heijmerick van Druten in 1458 schepenen van Tiel.
5. Mogelijk en hopelijk is er een lezer die dit raadsel kan oplossen, en deze kwartierstaat verder kan aanvullen.
6. Dat is te zien op deze website: https://www.vandruten.eu/.
7. Deze zerken worden afgebeeld in het bekende boek De Betuwe: Beaufort, R.F.P. de, Berg, H.M. van den, 1968, De Betuwe. De monumenten van geschiedenis en kunst (’s-Gravenhage: Staatsuitgeverij), blz. 363. Hierbij hoort afbeelding 336 die afzonderlijk achterin het boek zijn afgedrukt.
8. In haar hoofdstuk over klooster Mariëngaarde (Opheusden) schrijft Joke Honders daarover. Honders, Joke, 2005, Het klooster Mariëngaarde, in: Terugblik ‘Geloven komt van Boven’ (Opheusden: Stichting Tabula Batavorum), blz. 51-56.