Het vierentwintigste deel van het ‘Vaderlandsch Woordenboek’ en het geslacht Van Meerten

In de zestiende jaargang van De Navorscher wordt bij een verwijzing naar een telg uit het geslacht ‘Van Abcoude van Meerten’ verwezen naar het vierentwintigste deel van het ‘Vaderlandsch Woordenboek’.¹ We bespreken dit deel op verwijzingen naar telgen uit het geslacht ‘Van Meerten’.²

Cornelia Elizabeth van Reede tot Amerongen

Het geslacht Van Abcoude van Meerten komt voor in de kwartierstaat van Cornelia Elizabeth van Reede (tot Amerongen). Haar rouwbord wordt besproken op bladzijde 107 van dit deel van het ‘Vaderlandsch Woordenboek’. Zij was in 1633 getrouwd met Philebert van Tuyl van Serooskerken. Haar man is overleden in het jaar 1661 en werd begraven te Amerongen met zestien kwartieren. Cornelia Elizabeth overleed in het jaar 1666 en ligt te Houten begraven. Ze werd begraven met de volgende zestien kwartieren: Reede, Nyenrode, Oostrum, Oostrum, Goer, Renesse, Abcoude van Meerten, Spruyt van Kriekenbeek, Boetzelaer, Schenk, Meerveldt, Dorth, Smullenik, Rebersruit, Langen, Heswin. De tekst op het rouwbord luidt: “Vrouw Cornelia Elizabeth van Reede tot Amerongen, Vrouwe Douariere van Wulven, Serooskerken, &c. O. 23 Aug. 1666”.³

Adriaan van Renesse van Wulven

In de genoemde jaargang van De Navorscher werd uitsluitend verwezen naar de tekst over Adriaan van Renesse van Wulven en Anna van Abcoude van Meerten.⁴ Adriaan was een zoon van Jan van Renesse, heer van Wulven en vrouwe Alida Freijs van Kuinre, vrouwe van Wilp. Jan had het recht van aanspraak op de Eilanden Urk en Emmeloort, in de Zuiderzee. Hierover hebben hij en zijn nakomelingen een langdurig rechtsgeding gevoerd met het geslacht Van Zoudenbalch. Jan overleed in 1535 en werd in de kapel van zijn geslacht, in de Minderbroederskerk te Utrecht begraven.

Adriaan werd geboren op 14 augustus 1501 en ontving zijn naam van Adriaan Floriszoon, de latere Paus Adrianus VI, die als getuige zijn doop had gestaan. Deze Adriaan had verschillende buitenechtelijke kinderen verwekt. Zijn moeder zou een onnatuurlijke afkeer van hem gehad hebben, ten voordele van haar jongere zoon Jan van Renesse de Jonge. Daardoor wist zijn moeder haar man zo te bewerken dat Adriaan al in zijn vroege jeugd tot de Geestelijke Staat werd voorbeschikt. Adriaan werd al op zijn tiende jaar Kanunnik in de Mariakerk te Utrecht en op zijn twintigste jaar was hij Kanunnik in de Domkerk. Na veertien jaar werd hij tot ‘Scholaster’ verkozen. De Geestelijke Staat kon Adriaan echter niet bekoren en hij had vaak aangegeven dat hij verlangde om tot een huwelijk te komen. Hij verwierf zijn vrijheid van de Paus ‘om zijn gelofte te verzaaken, en in den echt te mogen treeden’. Zijn huisvrouw werd Anna van Abcoude van Meerten, geboren in 1512. Na het plotselinge overlijden van zijn oudere broer Jan van Renesse de Oude hoopte hij dat hij de opvolger werd van het bezit van zijn ouders. Zijn moeder veinsde met hem verzoend te zijn, maar desondanks wist zij haar man te bewegen dat Adriaan afstand zou moeten doen van de Heerlijkheid Wulven ten voordele van zijn jongere broer Jan van Renesse de Jonge. ‘Onder voorwaarde dat hij, door zijnen Vader, of door zijne Moeder, met beter heerlijke goederen zou voorzien worden’. Dit bleek bedrog te zijn, toen Adriaan vernam dat zijn moeder al in maart 1527 ten overstaan van de Bisschop van Utrecht de heerlijkheid Wilp, bij Uiterste Wille, had gegeven aan haar lieveling Jan van Renesse de Jonge. Adriaan beklaagde zich over deze ontdekking bij zijn vrienden te Hattem. Hij verdeelde zijn goederen onder zijn kinderen, die hij bij Anna verwekt had, en nam opnieuw de Geestelijke Staat aan. “Zints dien tijd, verhalt men, leide hij een ingetogener leeven.” Niet lang daarna, in het jaar 1549, werd Adriaan tot Domdeken verkozen en vervolgens door keizer Karel V en zijn zoon en opvolger Philips II tot een van hunne Geheime Raden aangesteld. Hij stond bij die mannen zo in gunst, dat hij na het overlijden van Georgius van Egmond, Aartsbisschop van Utrecht, (op voorspraak van Kardinaal Granvelle, prins Willem I en de Graaf van Egmond) tot opvolger werd benoemd. Hij heeft de Bisschopszetel echter nooit kunnen beklimmen, want tien dage na zijn benoeming overleed hij door ‘eene heete koorts’. Adriaan overleed in december van het jaar 1559. Zijn stoffelijk overschot werd begraven in het voorouderlijk graf in de Minderbroederskerk. Later, toen deze kerk afgebroken werd, heeft zijn zoon deze beenderen overgebracht naar de Janskerk. Zijn echtgenote, Anna van Abcoude van Meerten, overleefde hem tot in het jaar 1597.

Kinderen van Adriaan van Renesse

Volgens dit vierentwintigste deel van het ‘Vaderlandsch Woordenboek’ had Adriaan naast enige buitenechtelijke kinderen ook zeven kinderen bij Anna. (1) Maria van Renesse van Duurkant. Maria is geboren in het jaar 1536. In het jaar 1558 trouwde zij met mr. Helmich Splijtloff, burgemeester van Zwolle. (2) NN van Renesse. NN is de kinderjaren overleden. (3) Maria van Renesse. Volgens sommigen is zij niet een kind van Anna, maar een buitenechtelijk kind verwekt bij Mabelia of Isabella van Diemen. Zij werd de echtgenote van Pieter Ruisch, Raadsheer bij het Hof van Utrecht. (4) Jan van Renesse. Hij werd geboren in mei 1540. Op zijn twaalfde jaar werd hij Kanunnik in de Janskerk te Utrecht. Na verschillende functies te hebben bekleed werd hij in december 1599 tot Deken van die kerk verkozen. In 1600 trouwde hij met Maria van Hackfort. Zij was een dochter van Jan van Hackfort en Machtelt van Twicklo. Jan overleed in 1619. Hij liet, behalve enkele buitenechtelijke kinderen, ook een dochter na. Deze Anna van Renesse overleed ongehuwd. (5) Anna van Renesse. Anna was eerst getrouwd met Gijsbert van Berk, kapitein en daarna hoofdschout van Rhenen. Na zijn overlijden hertrouwde zij met Adam van Weerdenburg. Anna overleed in het jaar 1626. (6) Hester van Renesse. Zij was getrouwd met Simon Monier, kapitein. (7) Frederik van Renesse.

Voetnoten

1. https://oorsprong.info/de-zestiende-jaargang-van-de-navorscher-en-de-genealogie-van-het-geslacht-van-meerten/.
2. Het boek is te lezen via DBNL: https://www.dbnl.org/tekst/kok_013vade24_01/. Gegevens: Kok, Jacobus, 1791, Vaderlandsch Woordenboek. Vier-en-Twintigste Deel. P-R (Amsterdam: Johannes Allart).
3. Dit rouwbord wordt hier besproken: https://oorsprong.info/spitten-in-het-wapenboek-van-maximiliaan-louis-van-hangest-dyvoy-44-het-rouwbord-van-elizabeth-van-reede-1666/.
4. Het parenteel van dit echtpaar is hier te vinden: https://oorsprong.info/parenteel-van-anna-van-abcoude-van-meerten-1510-1597-en-adriaan-van-renesse-van-wulven-1501-1559/.