Feedback & Vragen 2025: Twee critici stellen vragen bij het artikel ‘Tweemodellenonderwijs met als voorbeeld het ontstaan van Urk’

Vandaag schreef ik een artikel over het ontstaan van Urk door de bril van een stichting in oprichting die zich wil (gaan) inzetten voor tweemodellenonderwijs en -musea. Twee personen die kritisch staan ten opzichte van creationistische oorsprongstheorieën stelden via ‘X’ vragen of maakten opmerkingen over het artikel. Hoewel ik niet betrokken ben bij dit initiatief, probeer ik toch de vragen te beantwoorden.

Dendrochronologie

Promovendus aardwetenschappen Willem Jan Blom reageert op de zin: ‘Dendrochronologen plaatsen de ijstijd van ca. 2100 tot 1500 v. Chr.’ Terecht vraagt de promovendus zich af wie deze dendrochronologen zijn. Kan ‘de stichting ook maar één dendrochronoloog (…) opnoemen’?¹ Zelf denk ik dat er hier niet bedoeld wordt dat ‘dendrochronologen’ in het algemeen dat doen, maar dat dit vanuit het vakgebied van de dendrochronologie zou kunnen worden afgeleid. Omdat de stichting voortborduurt op de intellectuele erfenis van Rinus Kiel kunnen we kijken naar wat hij daarover geschreven heeft. Wijlen Kiel schrijft: “Een aantal Nederlandse onderzoekers, deels professional, deels amateur, doet al enige jaren onderzoek naar de ijstijd in Nederland. Vooral is aandacht besteed aan de vegetatiepatronen tijdens de verschillende fasen van de ijstijd. Daaruit bleek een patroon van koudere en warme periodes die elkaar afwisselden. Maar binnen die grotere periodes waren er kleinere schommelingen, die een periode van zo’n 30 jaar hadden. De betreffende onderzoekers zagen hierin een correlatie met andere gebeurtenissen en toestanden.” En verderop: “Het grote probleem was echter om aan deze schommelingen een min of meer absolute chronologie toe te kennen. Daartoe is gebruik gemaakt van dendrochronologie (boomjaarringdatering). Jaarringen van de Californische den (bristle cone pine) uit de Californische White Mountains bleken een zelfde patroon te vertonen. En nu kon het jaartal daaraan worden vastgekoppeld: van ±2100 jaar tot ±1500 jaar v. Chr. In die periode moeten we dus het verschijnsel van de ijstijd plaatsen. Typisch is, dat ook Louis Agassiz aan dezelfde tijdsperiode dacht. En ook Immanuel Velikovsky (‘Aarde in beroering’) plaatste de ijstijd in een periode, dat er al vergevorderde beschavingen op aarde waren. Er zijn zelfs landkaarten bekend, waarop Groenland en de zuidpool ijsvrij afgebeeld staan!”² Wie die ‘Nederlandse onderzoekers, deels professional, deels amateur’ zijn, dat vermeldt Rinus Kiel niet. Wel geeft hij in voetnoot 1 aan dat hij, bij het schrijven van zijn artikel, gebruik gemaakt heeft van gegevens die afkomstig zijn uit cursusmateriaal voor een zaterdag-academie van de Evangelische Hogeschool. Op deze bijeenkomst hield geograaf drs. Hans Hoogerduijn een lezing.³ In navolging van Blom stelt populatiegenetica dr. Gerdien de Jong dezelfde vraag over dendrochronologen.⁴ De voorbeeldvergelijking over het ontstaan van Israël vindt Blom ook ‘een buitengewoon merkwaardig verhaal’.⁵ Die mening mag Blom natuurlijk hebben, maar ik zie geen onderbouwing. Wat is er merkwaardig? Hoe zou hij het anders formuleren? Hij vraagt zich af wat de stichting bedoelt met ‘volgens evolutie’. Zelf denk ik dat de initiatiefnemers hier de minimalistische benadering van onderzoekers zoals dr. Israel Finkelstein bedoelen.

The 2300 BC Event

De hierboven genoemde dr. De Jong stelt ook een vraag over de impacthypothese 2345 voor Christus. Ze schrijft: ‘De ‘inslag van meteorieten rond 2345 voor Christus’ verdient ook wat onderbouwing’.⁶ Ook dit komt oorspronkelijk uit de intellectuele erfenis van wijlen Rinus Kiel. De genoemde inslag wordt ook wel de Dodwell-impact genoemd. De zuid-Australische astronoom George F. Dodwell (1909-1952) meende, op basis van gegevens, dat rond 2345 voor Christus de aardas gekanteld is ten gevolge van een komeetinslag. Dit had dramatische klimatologische gevolgen. Dodwell zelf koppelde, als zevendedagsadventist, deze inslag echter aan de zondvloed. Het past namelijk uitstekend in de chronologie die bisschop James Ussher (1581-1656) opgesteld heeft.⁷ Amateurastronoom Barry J. Setterfield heeft het werk van George Dodwell afgestoft⁸ en een manuscript van hem online gezet.⁹ Het verschil is dat Setterfield de Dodwell-impact koppelt aan de ijstijd. Een andere belangrijke onderzoeker voor dit zogenoemde ‘2300 BC Event’ is wijlen Maurice (Moe) Mandelkehr (1926-2011).¹⁰ Hij schreef een driedelig werk onder de titel ‘The 2300 BC Event’.¹¹ Mandelkehr meende dat er rond 2300 voor Christus wereldwijd een catastrofaal natuurverschijnsel plaatsvond. Deze natuurramp veroorzaakte de ineenstorting van diverse vroege beschavingen. Hij probeert vanuit de archeologie, geofysica en oude mythen één samenhangende gebeurtenis te reconstrueren. Deze instorting van vroege beschavingen zou bijvoorbeeld door een inslag van kosmisch ruimtepuin veroorzaakt kunnen zijn. Dat er rond die tijd iets bijzonders gebeurd moet zijn (al denkt men nog niet aan een meteorietinslag o.i.d.), wat de ineenstorting van oude beschavingen veroorzaakte, wordt ook door naturalisten erkend. Zij noemen dit het 4.2-kiloyear event.¹² Volgens Blom zijn ‘alle jaartallen (…) uit de lucht gegrepen’. Hij adviseert creationisten om daarom beter ‘gewoon geen jaartallen aan je verhaal te koppelen’.  Dát de jaartallen uit de lucht gegrepen zijn is een onjuiste conclusie. Het heeft wel degelijk onderbouwing, zoals hierboven aangegeven. Deze onderbouwing zelf kan en mag natuurlijk bekritiseerd worden, maar dat de jaartallen slechts uit de lucht gegrepen zijn, is onjuist. Hoewel ik persoonlijk op z’n minst nog een aantal vragen bij dit tijdskader heb en er nog véél meer detailinvulling nodig is, is het bemoedigend om te zien dat deze stichting in oprichting de handschoen oppakt.

Voetnoten

1. https://x.com/WillemJanBlom2/status/2003400125771841682.
2. https://logos.nl/hadden-vroege-kolonisten-uit-ierland-te-maken-met-de-ijstijd/.
3. In 2001 publiceerde drs. Hans Hoogerduijn ook een artikel over ijstijden in Radix: https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:Radix,20010601:newsml_21254d10ec7e707b5632cd8674f519df.
4. https://x.com/JongGerdien/status/2003519865710346302.
5. https://x.com/WillemJanBlom2/status/2003401376689422346.
6. https://x.com/JongGerdien/status/2003522470448594989.
7. https://adelaideaz.com/articles/george-dodwell-of-adelaide-observatory-used-comet-to-explain-biblical-date-of-noah-s-flood.
8. https://www.ldolphin.org/setterfield/supplement.html.
9. https://barrysetterfield.org/Dodwell/Dodwell_Manuscript_1.html.
10. Mandelkehr had geen Ph.D., zoals ik eerder schreef, maar was afgestudeerd met een Master in de Chemie aan de University of Kansas (1950).
11. https://www.amazon.nl/2300-Event-Archaeology-Geophysics-Meteoroid/dp/1598002775, https://books.google.nl/books/about/The_2300_BC_Event.html?id=LLxaPQAACAAJ&redir_esc=y en https://www.bookdelivery.com/ph-en/book-the-2300-bc-event-vol-3-mythology-the-eyewitness-accounts/9781598002973/p/25844473?srsltid=AfmBOoqaDDlUmoyigAM2iELcRASSQ5OLRP2H3suTRt8AM1cq4HIJQ61R.
12. https://en.wikipedia.org/wiki/4.2-kiloyear_event.