Vandaag belegt het Contactorgaan Gereformeerde Gezindte (COGG) een conferentie over hermeneutiek. Nagedacht wordt over de vraag of hermeneutiek een bouwsteen of een breekijzer is voor kerkelijke eenheid. De bijeenkomst vindt plaats in de Gereformeerde Gemeente te Bodegraven. De mensen kregen ter voorbereiding voor deze conferentie wat huiswerk mee. Omdat we dit pas erg laat onder ogen kregen konden we deze bijeenkomst niet van te voren aanbevelen. Het is toch waardevol om kennis van de (informatie rond de) bijeenkomst te nemen.
Programma
De opening werd verzorgd door ds. J. Muller (PKN). De hoofdlezing kwam van ds. C.H. Hogendoorn (PKN). Voor en na de pauze gaven dr. J.N. Mouthaan (GG) en dr. C.P. de Boer (CGK) een reactie op de hoofdlezing. Daarna ging men in groepen uiteen. Na opnieuw een korte pauze kwam men terug en was er een plenaire terugkoppeling en afsluiting. Voor de gasten was er de mogelijkheid om na afloop nog een gezamenlijke maaltijd te nuttigen.1
Inhoud
COGG deelde ook een achtergrondtekst bij deze conferentie over hermeneutiek.2 Het laat zien wat de organisatie voor ogen heeft met deze conferentie. Dit kan gebruikt worden ter voorbereiding van de middag. In de inleiding verwijst men naar een uitspraak van dr. A.A.A. Prosman dat hermeneutiek lijkt op vertalen (van de Bijbel). Het houdt echter meer in, namelijk dat er oog is voor de betekenisrijkdom van de Bijbel. Tussen de Bijbeltijd en onze tijd gaapt een kloof. “Binnen de christelijke traditie speelt hermeneutiek een cruciale rol in de manier waarop gelovigen de Schrift verstaan en toepassen. De interpretatie van de Bijbel heeft directe gevolgen voor leer, liturgie en kerkelijke praktijk, en raakt daarmee ook aan de vraag naar kerkelijke eenheid en het gezag van de belijdenisgeschriften.” In de tweede vraag wordt aangegeven dat hermeneutiek geen ‘neutrale bezigheid’ is. Ze nemen het thema homoseksualiteit als voorbeeld. Ten tweede verwijzen de schrijvers naar de historische Adam. “Ook de vraag of Adam de eerste historische mens is, is een voorbeeld hoe je tot totaal verschillende opvattingen [komt, sic]. Wat is de rol van hermeneutiek hierbij?” Hermeneutiek wordt in het document de leer van de interpretatie genoemd. De auteurs wijzen erop dat de Bijbeltekst méér is dan een tekst: “De Bijbel is het Woord van God. Het Woord verwijst naar de Geest en het Woord wordt door de Geest gedragen”. De vraag die daarbij gesteld wordt is hoeveel gewicht de context mag hebben. De schrijvers signaleren een overgevoeligheid voor uitsluiting in onze cultuur, dit is strijdig met Gods Woord waar mensen zowel binnen- als buitengesloten worden (Heidelbergse Catechismus Zondag 31). De vierde vraag die wordt gesteld is of we mee moeten gaan met een ‘hermeneutiek van het kruis’, zoals dr. A.A.A. Prosman dat voorstelt. En in de vijfde vraag wordt afgevraagd waar de grenzen liggen en waarover we absoluut niet van mening mogen/kunnen verschillen. CCOG signaleert dat verschillen in hermeneutiek zorgen voor hoogoplopende theologische conflicten en zelfs kerkscheuringen met zich mee kunnen brengen. Een gedeelde hermeneutische benadering van het kruis zou kunnen bijdragen aan wederzijds begrip en samenwerking. Hierover worden aan de lezer twee vragen meegegeven. Belijdenisgeschriften zijn de hermeneutische kaders die zowel vrijheid als begrenzing bieden. Over belijdenisgeschriften en hermeneutiek wordt de lezer ook twee vragen voorgelegd. Concluderend zie de opstellers van het document dat hermeneutiek, kerkelijke eenheid en belijdenis nauw met elkaar zijn verweven. “Een zorgvuldige omgang met de Schrift, gevoed door traditie en open voor de leiding van de Geest, is essentieel voor het bewaren van de eenheid van de kerk. De belijdenissen helpen om dit proces te ordenen en te verankeren, terwijl hermeneutiek de tools biedt om Schrift en belijdenis steeds opnieuw te verstaan. Zo blijven kerk en theologie in beweging, maar geworteld in dezelfde bron: het Woord van God.” Afsluitend wordt de lezer gevraagd om drie concrete voorbeelden uit de praktijk en het pastoraat.
Voetnoten
- Het programma is hier te vinden: https://cogg.nl/cogg-in-het-land/.
- Deze informatie komt uit: https://cogg.nl/wp-content/uploads/2026/03/Hermeneutiek-COGG-2026.pdf.