De Veldleeuwerik was rond 1975 een volstrekt normale broedvogel van het boerenland. Het was een van de talrijkste en meest verspreide broedvogels van Nederland. Vandaar dat ik in mijn jonge jaren het geluid van deze soort goed kende want de woonomgeving was rijk aan graslanden.
En wie van onze ouderen weet ook niet dat de Veldleeuwerik vroeger algemeen voorkwam? Na 1975 is de soort met meer dan 90% afgenomen! De afname trof vooral graslandgebieden. Ik ken nu geen plekken in het boerenland van het rivierengebied waar zingende Veldleeuweiken voorkomen.
Gelukkig is de Boomleeuwerik een ander verhaal: de soort neemt recent gestaag toe. Deze vogel zag ik, voor zover ik me heug, voor het eerst bij Elst, in het prachtige gebied Plantage Willem III.
Boomleeuweriken broeden nagenoeg uitsluitend op zandgronden, met in 2018-2020 5200-6600 broedparen (Sovon). Ze bewonen open bossen, bossen met open plekken en heidevelden, en natuurlijk ook duingebieden. De Boomleeuwerik is wat kleiner dan de Veldleeuwerik, heeft een opmerkelijk korte staart en een duidelijke wenkbrauwstreep.
De boomleeuwerik laat zich meestal goed horen, zien is moeilijker. Kan zijn zang op 100-150m hoogte ten gehore brengen. Dan sta je omhoog te kijken, zoekend de zingende stip: niet te fotograferen! De zang vergoedt alles: behoort tot de mooiste in het gebied! Een prachtige, melancholieke zang, die lieflijk in de oren klinkt. Daarom: op naar Plantage Willem III. Wandel door een schitterend landschap rijk aan aparte planten en vogels. Wat heeft ons land toch een heerlijke diversiteit aan landschappen!
Dit artikel is met toestemming van de auteur overgenomen uit Het GemeenteNieuws. De volledige bronvermelding luidt: Kooij, H. van der, 2025, Hoog-jubelende leeuweriken, Het GemeenteNieuws 24 (25): 7.