“Ik ben er eigenlijk verbaasd over hoeveel er met betrekking tot ziekte en gezondheid in de Bijbel staat”, zegt arts en auteur Alie Hoek in de Cvandaag-podcast. Naar aanleiding van haar boek Medische verrassingen in de Bijbel laat zij zien hoe relevant Gods Woord is voor ons lichaam en medische zorg. “Toen ik zag hoe mooi het lichaam in elkaar zat, dacht ik: er moet een God zijn die dit gemaakt heeft.”
Alie Hoek, een ervaren arts die onder meer werkte bij Eleos GGZ en lesgaf aan de Christelijke Hogeschool Ede, combineert haar medische kennis met een diepe liefde voor de Bijbel. Na jarenlang lezingen te hebben gegeven over medische aspecten in de Schrift, bundelde ze haar inzichten in een boek. Nu ze met pensioen is, vond ze eindelijk de tijd om deze ‘verrassingen’ op te schrijven. Ze wil christenen laten zien dat de Bijbel niet alleen geestelijke lessen deelt, maar ook praktische wijsheid biedt over gezondheid en zorg.
Een wonderlijk lichaam
Een opvallend thema in het gesprek is de onderwaardering van het menselijk lichaam binnen kerkelijke kringen. “Ik vind dat er in de kerken toch een beetje een onderwaardering is van het lichaam”, stelt Hoek. Ter illustratie verwijst ze naar reformator Maarten Luther, die het lichaam een ‘madenzak’ noemde. Zij pleit voor een positievere kijk. “Als je ziet hoe mooi het menselijk lichaam gebouwd is. Het is echt, ja, ik vind het een borduurwerk, zoals in Psalm 139 staat.”
Die schoonheid van het lichaam versterkte juist haar geloof tijdens haar studie geneeskunde. “Toen ik zag hoe mooi het lichaam in elkaar zat, dacht ik: er moet een God zijn die dat gemaakt heeft”, herhaalt ze. Voor Hoek is het lichaam geen last, maar een geschenk. “Het lichaam is een eenmalig geschenk en dat moet je gewoon goed onderhouden. Daarmee eer je God.”
Bijbelse gezondheidswetten
Het Oude Testament biedt volgens Hoek verrassend moderne inzichten op het gebied van gezondheid. Ze duikt in de wetten van Leviticus, die lang vóór de ontdekking van bacteriën al effectieve preventiemaatregelen voorschreven. “Als je je aan die Bijbelse gezondheidswetten houdt, kunnen bacteriën haast niet overgebracht worden van de ene op de andere mens”, legt ze uit. Ze noemt een voorbeeld uit de middeleeuwen, toen een Joodse arts in Straatsburg volgens deze wetten leefde en de pest in zijn wijk wist te beperken.
Bijzondere aandacht geeft Hoek aan isolatiemaatregelen in de Bijbel, die ze vergelijkt met moderne coronamaatregelen. “Als iemand de ziekte van de melaatsheid had, dan moest hij buiten het leger apart geplaatst”, vertelt ze. “Zo konden mensen afstand houden. Bovendien moest zo iemand eerst de bovenlip bedekken of bewimpelen en daarna pas roepen: ‘Onrein, onrein’.” Ze wijst op de praktische wijsheid hiervan, vooral omdat we nu weten dat de bacterie via de uitademingslucht verspreid wordt. “Eigenlijk een soort mondkapje avant la lettre.”
Medische details in Bijbelverhalen
Ook in Bijbelverhalen vindt Hoek medische details die meer begrip geven van de tekst. Ze noemt de tweeling van Jakob en Ezau, waarbij ze een zeldzaam syndroom vermoedt, namelijk het tweelingtransfusiesyndroom. “Er staat veel meer in de Bijbel dan je denkt. Als één kind de hand uitsteekt bij een geboorte, betekent dat een dwarsligging”, zegt ze. “Deze inzichten maken de verhalen levendiger en relevanter. Bovendien kun je daaraan zien dat ze echt gebeurd moeten zijn, want zulke details verzin je niet zomaar.”
Een ander krachtig voorbeeld is de barmhartige Samaritaan, die Hoek ziet als een model van medische zorg. “De barmhartige Samaritaan doet het eigenlijk goed. Eerst ontsmetten met wijn, verzachten met olie en daarna de wonden verbinden”, analyseert ze. Zijn doordachte handelingen en het behouden van de regie over de zorg inspireren haar nog steeds, vooral in een tijd waarin mantelzorg steeds belangrijker wordt.
Zelfs kleine details in de Bijbel verrassen haar medisch. Neem het verhaal van Lazarus, waarbij honden zijn zweren likken. “Er staat dat de honden de zweren van Lazarus lekten. Wij weten nu dat er in speeksel bacteriedodende stoffen zitten die genezing bevorderen”, legt ze uit. Dit sluit aan bij moderne onderzoeken die de helende werking van speeksel bevestigen.
Wonderen en genezing
Toch blijft Hoek nuchter als het om wonderen en genezing gaat. “Het feit dat het lichaam het vanzelf doet, dat is al een wonder op zich.” Hoek is kritisch op gebedsgenezers die reguliere zorg afwijzen. “Die gebedsgenezers zeggen soms dat je niet naar een arts moet gaan, maar alleen moet bidden. Daar ben ik het gewoon niet mee eens”, zegt ze stellig. Ze benadrukt dat alledaagse genezingsprocessen op zichzelf al wonderlijk zijn.
Die nuchterheid is in haar ogen cruciaal. “God heeft ons ook gewoon gezond verstand gegeven. Wees ook nuchter”, stelt ze. Hoek voegt eraan toe dat God vaak door reguliere middelen werkt. “Antibiotica die we nu hebben, is toch ook in Gods voorzienigheid. Vroeger stierven mensen aan longontsteking en tegenwoordig werken die medicijnen”, zegt ze dankbaar.
Haar medische blik op de Bijbel heeft haar geloof verrijkt. “Mijn geloof is er inderdaad wel door verrijkt. Ik vind het mooi dat de Heere Jezus zich zo bekommert om zieke mensen”, reflecteert ze. Ze ziet een directe lijn van die zorg naar de opdracht voor christenen vandaag. “We hebben allemaal zieke mensen om ons heen. Mantelzorgers kunnen veel leren van de Bijbelse zorg voor anderen.”
Hoek sluit af met een oproep om de Bijbel niet alleen geestelijk, maar ook praktisch serieus te nemen. Want zoals zij ontdekte, biedt de Bijbel niet alleen troost voor de ziel, maar ook praktische wijsheid voor het lichaam.
Dit artikel is met toestemming overgenomen van de website CVandaag. Het originele artikel is hier te vinden.