Home » Artikelen geplaatst door Piet de Vries (Pagina 2)

Auteursarchief: Piet de Vries

PERSBERICHT oktober 2021: Cursussen stichting ‘Godsvrucht en wetenschap’

We willen u in dit persbericht nader informeren over de voortgang van de cursussen. Zoals u op onze website godsvruchtenweteschap.nl kunt lezen worden in dit cursusjaar 2021/2022 de volgende cursussen gegeven:

  • Close reading van Ezechiël
  • Hermeneutiek
  • Inleiding in de Bijbelse theologie
  • Thema’s uit de geloofsleer

De cursussen Close reading van Ezechiël en Hermeneutiek worden nu gegeven. Er blijkt veel belangstelling voor te zijn. Voor de overige cursussen hebben zich al heel wat mensen aangemeld, maar meer aanmeldingen zijn nog mogelijk. Wat de cursus Close reading van Ezechiël betreft, is het gezien het karakter van de cursus, mogelijk ook tussentijds nog aan te sluiten.

De eerstvolgende cursus is Geloofsverantwoording in het voetspoor van Augustinus. Deze cursus start op D.V. 27 november. In deze cursus wordt uiteraard brede aandacht gegeven aan Augustinus. Vervolgens passeren mensen die zijn gedachtegoed hebben uitgedragen: Anselmus, Blaise Pascal, Cornelis van Til en Alvin Plantinga.

Geloofsverantwoording in het voetspoor van Augustinus

Augustinus is terecht de kerkvader van het Westen genoemd en heeft als geen ander de theologie en het geestelijke leven van de kerk van het Westen gestempeld. Zijn omvangrijkste werk De Stad van God (De Civitate Dei) is richtinggevend geweest in het denken over kerk en staat. Augustinus heeft geworsteld met de intellectuele houdbaarheid van het christelijk geloof.

Wat Augustinus onder andere zo interessant maakt, is dat hij met intellectuele vragen heeft geworsteld die telkens weer gesteld worden. Vragen van menige catechisanten blijken al door Augustinus gesteld te zijn en vervolgens ook beantwoord en vaak op een bevredigende wijze. Daartoe draagt ook zijn boek Belijdenissen bij. Hierin schrijft hij uitvoerig over zijn geestelijke ontwikkeling, ook hoe zijn bekering aanvankelijk meer van intellectuele aard was en later meer heeft doorgewerkt in zijn morele bekering.

Anselmus is een middeleeuws theoloog die heel welbewust in het spoor van Augustinus gaat. Hij leefde weer in en heel andere tijd, de tijd van de kruistochten. In de cursus wordt aandacht gegeven aan de verhouding tussen geloof en rede. De echte kennis is geloofskennis en dat vraagt om verdere doordenking. Welk begrip hebben wij van het bestaan van God en hoe wij alleen tot God kunnen naderen dan door een Middelaar. Dat alles komt o.m. aan de orde in het door hem geschreven boek Waarom God mens werd. In de cursus komt ook zijn boek Proslogion aan de orde, waarin Anselmus argument geeft voor het bestaan van God.

De zeventiende-eeuwse Fransman Blaise Pascal kunnen we als één van de grootste geestelijke zonen van Augustinus typeren. We maken in deze cursus kennis met de geleerde natuurkundige en wiskundige, die een plotselinge bekering meemaakte, altijd lid van de roomse kerk (jansenisme) is gebleven, die zich voor God geen genie wist, maar alleen een zondaar die op Christus alleen was aangewezen.

De Amerikanen Cornelius van Til (1895-1987) en Alvin Plantinga (1932-heden), die zoals hun namen laten zien beiden Nederlandse wortels hebben, kunnen beiden via Calvijn als erfgenamen van de augustijnse traditie over de verhouding van geloof en kennis worden gezien. Beiden zijn echt systematische denkers. De veelvormigheid van de gereformeerde traditie doen zij niet echt recht, omdat uitgebreid historisch onderzoek ontbreekt.

Elk op hun eigen wijze hebben zij inzichten uit de door Calvijn gestempelde erfenis van Augustinus verwerkt. Daarbij sluit Van Til in onderscheid met Plantinga ook zonder reserve aan bij de genadeleer van Calvijn. Plantinga gaat uit van de vrije wil en meent dat wij niet mogen spreken over de eenvoudigheid van God. Hoewel hij hierin een afwijkend standpunt inneemt t.o.v. de gereformeerde traditie, neemt dat niet weg dat wij zowel van hem als van Van Til het een en ander kunnen leren. Niet alleen Plantinga maar ook Van Til was feitelijk meer een filosoof dan een apologeet. Beiden hebben inzichten ontwikkelt die zeer vruchtbaar zijn voor de verantwoording en verdediging van het christelijk geloof.

Overige cursussen

De cursus ‘Inleiding in de Bijbelse theologie’ is in de eerste plaats bedoeld voor predikanten en leraren in het middelbare onderwijs die nageschoold willen worden. Anderen zijn overigens ook van harte welkom. Deze cursus wordt op donderdagmorgen gehouden. De eerste keer is D.V. donderdag 3 februari 2022. De laatste cursus ‘Thema’s uit de geloofsleer’ wordt volgend jaar op een viertal avonden in april en mei gegeven en is nadrukkelijk bedoeld voor elk geïnteresseerd gemeentelid.

Over drie seizoenen verspreid worden er elk jaar nieuwe cursussen aangeboden. Er is tot op zekere hoogte sprake van een lint, maar in principe is elke cursus een afzonderlijk geheel. Zonder een eerdere cursus gevolgd te hebben kan men aan cursussen die een volgend seizoen worden aangeboden met vrucht deelnemen. De cursussen worden gegeven in Gouda. De cursus Close reading van Ezechiël die een wat meer specialistisch karakter heeft, is gesplitst en wordt behalve in Gouda ook in Nunspeet gegeven.

Meer informatie is te vinden op de website: godsvruchtenweteschap.nl. Wie belangstelling heeft voor een van de cursussen of meer informatie wil, kan zich via de email dspdevries@solcon.nl wenden tot dr. P. de Vries. Inmiddels zijn er meerdere donaties ontvangen. Omdat de kosten de baten zullen overstijgen, zijn donaties – groot of klein – nog altijd van harte welkom. Het bankrekening nummer van onze stichting is NL24RABO0369683501. Het bestuur en dr. P. de Vries spreken de wens uit dat het werk van de stichting Godsvrucht en wetenschap tot zegen zal zijn. Dit in de overtuiging dat de Bijbel de stem is van de drie-enige God Die als de God van volkomen zaligheid is te belijden.

Het karakter van de theologie van Old Princeton

Tot 1929 hebben theologen verbonden aan Princeton Theological Seminary een belangrijk aandeel gehad in de verdediging van het klassiek christelijke geloof in het algemeen en het absolute gezag van de Schrift in het bijzonder. Dan moeten we denken aan mannen als C. Hodge, B.B. Warfield en J. Gresham Machen. Tot ver buiten presbyteriaanse kringen hebben zij betekenis gehad voor het christelijke geloof en de christelijke kerk in Amerika. In 1929 jaar werd de hogeschool gereorganiseerd en ging zij theologisch een andere koers varen. Voor Machen was dat de reden Princeton te verlaten. Samen met anderen richtte hij Westminster Theological Seminary op. De leerstoel apologetiek van dit laatst genoemde seminarie is jarenlang bekleed door C. Van Til.

Princeton Theological Seminary in de 19e eeuw. Bron: Wikipedia.

Van Til viel de oude generatie van Princeton theologen bij in hun erkentenis dat de Schrift een objectieve leerstellige inhoud heeft. In de lijn van Kuyper en Bavinck betwistte hij echter dat wij van objectieve en voor ieder toegankelijke bewijskracht voor het christelijk geloof kunnen spreken. Naar zijn overtuiging deed de oudere generatie van de Princeton theologen geen recht aan de gevolgen van de zondeval voor de kenleer.

Het bezwaar van Van Til is door vele zogenaamd post-conservatieve theologen overgenomen. Aan de Princeton theologen wordt rationalisme verweten. In onderscheid met Van Til zien we dat deze post-conservatieve theologen het absolute Schriftgezag plegen te relativeren. Deze laatste ontwikkeling is wereldwijd waarneembaar en niet in de laatste plaats in Nederland. De toenemende waardering voor een theoloog als Karl Barth binnen de gereformeerde gezindte is niet los te zien van een veranderde visie op de aard van de Schrift en haar gezag.

Is echter het verwijt van rationalisme aan de Princeton theologen terecht? Paul Kjoss Helseth, verbonden aan Northwestern College in St. Paul, Minnesota, heeft het een studie voor hen opgenomen. Hij spreekt van een onorthodox voorstel, omdat het verwijt van rationalisme richting de genoemde theologen inmiddels gemeengoed is.

“Right” Reason and the Princeton Mind – An Unorthodox Proposal.

Terwijl Kuyper en Bavinck spraken over tweeërlei wetenschap, spraken Warfield en Machen over een wetenschappelijke verdediging van het christelijke geloof. Zij waren er diep van overtuigd dat alleen het klassieke en in het bijzonder gereformeerde christendom recht doet aan alle bijbelse en daarmee verbonden historische gegevens. Bij dat laatste moeten wij met name denken aan de heilsfeiten en wel in het bijzonder de opstanding van Jezus Christus.

Het feit dat er objectieve gegevens met objectieve bewijskracht ten grondslag liggen aan het christelijke geloof, betekent echter voor mannen als Warfield en Machen niet dat iedereen zomaar voor die bewijskracht zwicht. Dat laatste is het werk van de Heilige Geest. Het overtuigd worden van de bewijskracht voor het christelijke geloof in niet alleen een intellectuele maar ook morele en religieuze zaak.

Wat Helseth met zijn studie wil laten zien, is dat opkomen voor het objectieve gezag van de Schrift en van de mogelijkheid dit gezag te verdedigen, niet als een uiting van rationalisme mag worden gezien. Wie de Schrift niet als openbaring zelf ziet en haar een leerstellige inhoud ontzegt, kan ook de boodschap van verzoening en verlossing die in de Schrift betuigd wordt niet vasthouden.

In een post-conservatief en postmodern klimaat wordt christelijk geloof vooral een zaak van gevoel. Echter, de inhoud daarvan blijft onbestemd. Het onderscheid tussen ware- en schijnchristenen vervaagd of wordt niet relevant geacht. Ongetwijfeld gaat geloof niet buiten gevoel om, maar dan gaat het wel om het gevoelen en ervaren van de waarheid van verzoening met God door bloed van Christus als God Die mens werd.

Het ware geloven is zowel een zeker en gefundeerd weten dat alles wat God ons in Zijn Woord heeft geopenbaard waar is als een vast vertrouwen. Het zekere weten is geen bewijs van overschatting van de rede, maar van een onderwerping van de rede aan het gezag van de openbaring. Dat maakt de studie van Helseth ook binnen de Nederlandse context relevant.

N.a.v.: Paul Kjoss Helseth, 2010, “Right Reason” and the Princeton Mind: An Unorthodox Proposal (Phillipsburg: Presbyterian & Reformed Publishing Co.).

Deze gastbijdrage is met toestemming overgenomen van de website van dr. P. de Vries. Het originele artikel is hier te vinden.