Home » Filosofie

Categoriearchief: Filosofie

De ‘NBV21 Wetenschapsbijbel’ – Een overzicht

Op 8 november 2022 kwam de zogenoemde NBV21 Wetenschapsbijbel uit. Ondertussen is er al flink wat reactie op gekomen. Zowel in positieve als in afwijzende (negatieve) zin. Hieronder een overzicht van alle reacties, voor zover mij deze ‘ter ore’ gekomen zijn. Dit overzicht is niet bedoeld om een mening te geven, maar zo objectief mogelijk weer te geven hoe de NBV21 Wetenschapsbijbel is ontvangen. Mijn persoonlijke mening is elders op deze website te lezen. Mocht u bekend zijn met reacties die niet in dit overzicht staan dan is dat kenbaar te maken via ons contactformulier.

29 oktober 2022: Systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink plaatst in het tijdschrift ‘Met andere Woorden’ een voorproefje van en een bijdrage uit de NBV21 Wetenschapsbijbel. De bijdrage gaat over rentmeesterschap en is ook op de website van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) te vinden.1 Het artikel wat een voorproefje geeft op de NBV21 Wetenschapsbijbel is samen geschreven met theoloog dr. Anne-Mareike Schol-Wetter.2 Dit voorproefje werd ook gedeeld via NARCIS.3

2 november 2022: De bijdrage van systematisch theoloog dr. Gijsbert van den Brink over wonderen verschijnt op de website van het Nederlands Dagblad. In de krant kon ik de bijdrage (nog) niet terugvinden.4

7 november 2022: Onderwijskundige en theoloog dr. Jan-Jaap van Peperstraten deelt alvast zijn presentatie via zijn blog als bijdrage aan de presentatiebijeenkomst van de NBV21 Wetenschapsbijbel.5

8 november 2022: De NBV21 Wetenschapsbijbel is uitgekomen. Er is door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap een speciale website aan gewijd.6 Prof. dr. Beatrice de Graaf nam tijdens een presentatiebijeenkomst (waar ik helaas niet bij kon zijn) het eerste exemplaar in ontvangst.7 Wetenschapsjournalist Bart van den Dikkenberg (MSc.) interviewt systematisch theoloog en redactielid prof. dr. Gijsbert van den Brink voor het Reformatorisch Dagblad over de verschenen NBV21 Wetenschapsbijbel.8

9 november 2022CVandaag plaatst een kort bericht over de NBV21 Wetenschapsbijbel op de website. Het is hetzelfde bericht als bij de voetnoot rond prof. dr. Beatrice de Graaf.9 Ook op de website Katholiek.nl wordt een soortgelijk bericht geplaatst.10

11 november 2022: Op de website van de Oud-Katholieke Kerk verschijnt een kort artikel over de NBV21 Wetenschapsbijbel waarin melding wordt gemaakt dat twee leden van de Oud-Katholieke Kerk mee hebben gewerkt aan deze uitgave. Het gaat om dr. Marco Derks en dr. Peter-Ben Smit.11 Het bericht van 9 november 2022 is ook gedeeld op Pup.nl.12

13 november 2022: Filosoof Paul Delfgaauw heeft ook een blog geschreven over de NBV21 Wetenschapsbijbel. Hij richt in zijn korte blog zich vooral op de bijdrage van prof. dr. René van Woudenberg over toeval.13

14 november 2022: In het Reformatorisch Dagblad geeft lezer Pim van den Ent aan dat hij wetenschapsjournalist Bart van den Dikkenberg (MSc.) erkentelijk is voor zijn stevige vraagstelling. Hij wijst ‘de poging om de Bijbel naar de tijdgeest toe te schrijven’ af.14 Op de website van de ‘Katholieke Raad voor het Jodendom’ heeft de Rooms-katholieke diaken Cor Sinnema een positieve recensie geplaatst van de NBV21 Wetenschapsbijbel.15 De website van De Roerom (voor zingeving en religie) maakt reclame voor de NBV21 Wetenschapsbijbel.16

17 november 2022: Het bestuur en de lectoren van Bijbels Beraad M/V reageren op onder andere de NBV21 Wetenschapsbijbel. Volgens hen is het een stevige prestatie met droevige consequenties. Er wordt opgeroepen tot een ‘gelovig, Bijbels een daadkrachtig antwoord’.17 Dezelfde dag werd het artikel ook geplaatst op de website van ‘Bijbels Beraad M/V‘. De titel werd wel gewijzigd in ‘Wetenschap of Schriftgezag?18 Op de website Refoforum werd dezelfde dag gediscussieerd over het artikel.19 Dit artikel is ook te raadplegen via Drimble.nl.20 Op de website van Fundamentum verschijnt mijn eerste reactie op de NBV21 Wetenschapsbijbel.21 Theoloog en medewerker aan de NBV21 Wetenschapsbijbel dr. Marco Derks heeft mij geblokkeerd, een gesprek via Twitter met hem is daardoor onmogelijk geworden.22

18 november 2022: Erika de Stigter (BSc.) heeft voor de website van Logos Instituut een recensie geschreven van de NBV21 Wetenschapsbijbel. Ze heeft daarnaast dr. Henk Hofman, Ton Verdam, Robert Linzel (MSc.), Bart van den Dikkenberg (MSc.), ir. Gert-Jan van Heugten, dr. Maarten Klaassen, drs. C. Sonnevelt, ir. Kees Fieggen en Kees van Helden stukjes mee laten schrijven.23 Op het forum Credible wordt een discussie gestart over de NBV21 Wetenschapsbijbel.24 Theoloog dr. Maarten Klaassen heeft zijn bijdrage ‘Wetenschapsbijbel miskent scheppingsorde‘ ook op zijn eigen website gepubliceerd.25

19 november 2022: Het artikel ‘Antwoord nodig op zogenaamde wetenschap‘ (zie 17 november 2022) is ook als gastbijdrage verschenen op de website van Fundamentum.26 Systematisch theoloog en redactielid van de NBV21 Wetenschapsbijbel is te gast in de vijftigste aflevering van de EO-podcast ‘Dit is de Bijbel’ om daar te spreken over ‘Geloof en wetenschap’ en of deze twee samen kunnen gaan.27 Op de website radioviainternet.nl wordt ook doorverwezen naar de podcast van dr. Van den Brink.28 Dat geldt ook voor podcastluisteren.nl29 en podimo.nl.30

20 november 2022: Astronoom dr. Heino Falcke en theoloog dr. Anne-Mareike Schol-Wetter zijn te gast in ‘Dit is de Zondag’ van NPO Radio 1.31

21 november 2022: Aan de recensie van Erika de Stigter (BSc.) (zie 18 november 2022) is ook een bijdrage van dr. ir. Erik van Engelen toegevoegd over ‘Dieren en de Bijbel‘.32 Volgens een criticus zou ‘Antwoord op zogenaamde wetenschap‘ (zie 17 november 2022) vileine geestelijke stemmingmakerij zijn. Op de website van Fundamentum heb ik hierop gereageerd.33

23 november 2022: De nieuwsbrief van ForumC besteedt aandacht aan de zogenoemde NBV21 Wetenschapsbijbel. Er wordt vooral aandacht besteed aan de bijdrage van Eva van Urk-Coster (MA) over klimaatverandering. Deze bijdrage was eerder verschenen op de website ‘Geloof & Wetenschap.34 In de nieuwsbrief van Logos Instituut wordt verwezen naar de recensie van Erika de Stigter (BSc.) (zie 18 november 2022).35

24 november 2022: In het Reformatorisch Dagblad wordt gereageerd op de ‘open brief’ van het bestuur en de lectoren van Bijbel Beraad M/V. Bijbelwetenschapper en medewerker aan de NBV21 Wetenschapsbijbel dr. Sam Janse vindt, in een uitgebreid opinieartikel, dat de reageerders een ‘versimpelde hermeneutiek’ hanteren.36 Theoloog drs. Arjen van Kralingen geeft in een ander opiniestuk aan dat de reageerders beter ‘een Bijbels onderbouwde en open reactie’ kunnen geven op de gewraakte boeken.37 Het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) plaatst een korte reclamefilm voor de NBV21 Wetenschapsbijbel op het YouTube-kanaal van het genootschap.38

25 november 2022: Dr. Bart Jan Spruyt reageert in het Nederlands Dagblad op de reactie van het opiniestuk van Bijbels Beraad M/V in het Reformatorisch Dagblad (zie 17 november 2022). Hij geeft aan de reactie goed te kunnen begrijpen.39 In het Reformatorisch Dagblad verschijnt een reactie op de NBV21 Wetenschapsbijbel van de theoloog dr. Maarten Klaassen. Hij is specifiek kritisch op het onderdeel ‘Gender’, volgens hem is de bijdrage een miskenning van de scheppingsorde.40 De recensie door Erika de Stigter (BSc.) (zie 18 november 2022) is ook overgenomen op de website van CVandaag.41 Op Refoportaal wordt verwezen naar het opiniestuk van dr. Klaassen in het RD.42 In het Reformatorisch Dagblad verschijnt in de rubriek Opgemerkt een reactie van een lezer op de NBV21 Wetenschapsbijbel en de reactie van Bijbels Beraad M/V daarop. Volgens de scribent, W. van Duivendijk, wordt ‘Gods Woord meer en meer in onze menselijke wetenschap‘ getrokken, maar passen hierop geen scherpe bewoordingen maar ‘een liefdevolle en bewogen toon‘.43

26 november 2022: Het opinieartikel van theoloog dr. Maarten Klaassen (zie 25 november 2022) is ook op de website van Fundamentum verschenen.44

29 november 2022: Vandaag deelde oudtestamenticus en redactielid dr. Koert van Bekkum via zijn Twitter-account een flyer voor een studentenevent rondom de NBV21 Wetenschapsbijbel. Studenten (uit alle richtingen) worden opgeroepen om op 23 januari 2023 in gesprek te gaan met drie redactieleden: dr. Van Bekkum, dr. Van den Brink en dr. Schol-Wetter. De avond wordt georganiseerd door Theologische Universiteit Kampen/Utrecht, Weetwatjegelooft en het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap.45

30 november 2022: Vandaag verscheen de nieuwsbrief van Fundamentum met daarin kort aandacht voor het verschijnen van de NBV21 Wetenschapsbijbel.46

1 december 2022: Mijn eerste bespreking van de NBV21 Wetenschapsbijbel, het artikel ‘Antwoord nodig op zogenaamde wetenschap’ en het artikel ‘Wetenschapsbijbel miskent scheppingsorde’ op de website van Fundamentum zijn relatief goed gelezen in de maand november.47 De aankondiging van de eerdergenoemde studieavond is ook op de website van de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht geplaatst (zie 29 november 2022).48 Vandaag verscheen ook dit overzicht met reacties online op de website van Fundamentum.49

2 december 2022: Theoloog drs. Dick Schinkelshoek schrijft een recensie van de NBV21 Wetenschapsbijbel in het Nederlands Dagblad. Hij beveelt de uitgave voor mensen ‘die niet met hun rug naar de wetenschap willen staan‘. Mensen die van ‘heldere conclusies en standpunten‘ houden kunnen volgens hem beter verder kijken.50 Via een opiniestuk op de website van het Reformatorisch Dagblad reageren de vier redacteuren, prof. dr. Koert van Bekkum, prof. dr. Gijsbert van den Brink, dr. Anne-Mareike Schol Wetter en prof. dr. Arie Zwiep op de reacties van dr. Klaassen op de NBV21 Wetenschapsbijbel.51 De recensie van Erika de Stigter (BSc.) (zie 18 november 2022) wordt ook gedeeld via de website van Refoweb en daarnaast in een grijs kader de bespreking van dr. Henk Hofman rond de scheppingsdagen.52 De reactie van de vier redacteuren op dr. Klaassen (zie hierboven) is ook gedeeld op Refoportaal.53

3 december 2022: De digitale nieuwsbrief van eeninwaarheid.info verwijst naar de recensie van Erika de Stigter c.s. (zie 18 november 2022).54 Op Drimble wordt verwezen naar het artikel over theologische vernieuwingen die veel op het spel zetten (zie 6 december 2022).55

5 december 2022: De bijdrage van de vier redacteuren (zie 2 december 2022) is nu ook in de papieren versie van de krant verschenen. Het betreft vooral een reactie op de bijdrage van theoloog dr. Maarten Klaassen aangaande ‘Gender’. Klaassen zou volgens het stuk, door eenzijdige focus op ‘Gender’, een loopgraaf betreden. Een bekende uitleg van de Bijbel hangt samen met keuzes die we maken. Deze keuzes hebben grote gevolgen. De auteurs geven aan niet de ‘scheppingsorde’ te ontkennen, maar vragen zich af wat die ‘scheppingsorde’ precies inhoudt.56

6 december 2022: Mr. Peter Kerstholt plaatst via de website van Fundamentum enkele kanttekeningen bij de bijdrage ‘God, mens en schepping‘ in de NBV21 Wetenschapsbijbel.57 In het Reformatorisch Dagblad reageren bestuursleden en lectoren van Bijbels Beraad M/V op bijdragen in dezelfde krant van drs. Van Kralingen, dr. Janse (zie 24 november 2022) en de vier redacteuren (zie 5 december 2022). Ze geven aan het eens te zijn met Van Kralingen. De scribenten hekelen dat binnen de nieuwe hermeneutiek de Schrift gerelativeerd wordt. De Bijbelse boodschap als het gaat om ‘Gender’ wordt óók door de vier redacteuren verzwakt.58 Op de website van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap verschijnt het eerste deel van een interview met de bedenker van de NBV21 Wetenschapsbijbel, systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink. Volgens hem hoef je niet te kiezen tussen geloof en wetenschap noch aan een boedelscheiding te doen.59 Op de Vlaamse website Kerk & Leven verschijnt een bespreking van deze uitgave.60

7 december 2022: Het tweede deel van het interview met systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink is verschenen op de website van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG). Volgens Van den Brink doet een ‘naïeve lezing’ geen recht aan de tekst.61 Op de website van Christenen voor Israël verschijnt een artikel over de uitleg van de doortocht van het volk Israël door de Schelfzee in de NBV21 Wetenschapsbijbel. De titel laat zien dat de auteur, ing. Klaas de Jong, het oneens is met de auteurs: ‘Wetenschapsbijbel in de fout over Israëls doortocht door de zee‘. Het is volgens de auteur geen ‘toevalswonder’ maar een echt wonder.62 Via Drimble wordt er ook naar dit artikel verwezen.63

8 december 2022: Het artikel van de mannen van Bijbels Beraad M/V is ook op de website van Fundamentum verschenen (zie 6 december).64

9 december 2022: De bespreking van de astronomische gedeelten van de NBV21 Wetenschapsbijbel door wetenschapsjournalist Bart van den Dikkenberg (MSc.) is ook als afzonderlijk artikel op de website van Logos Instituut verschenen.65 Weetwatjegelooft maakt in haar digitale nieuwsbrief reclame voor de studentenavond rondom de NBV21 Wetenschapsbijbel (zie 29 november 2022). Op de website van Uitgeverij Toetssteen wordt verwezen naar het artikel over de doortocht van het volk Israël door de zee (zie 7 december 2022).66 Hierbij wordt ook verwezen naar het originele ‘Wonderen’-artikel in de NBV21 Wetenschapsbijbel.67

10 december 2022: De eerste aflevering van ‘Een goed gesprek over de Bijbel’ wordt uitgezonden via NPO 2. Deze aflevering is terug te kijken op NPO Start. De eerste aflevering heeft als titel ‘De kloof in de samenleving‘.68

12 december 2022: Oudtestamenticus dr. Mart-Jan Paul reageert in het Reformatorisch Dagblad op het hermeneutiek-artikel van bijbelwetenschapper dr. Sam Janse (zie 24 november 2022). Hij geeft aan dat de veranderende omgang met slavernij niet kan worden gebruikt als toonbeeld voor een veranderende omgang met de Bijbel.69

13 december 2022: Oudtestamenticus dr. Koert van Bekkum reageert op de bijdrage van de mannen van Bijbels Beraad M/V (zie 6 december 2022). Hij geeft aan dat een bijbellezer die de Bijbel op een andere wijze leest niet gelijk de Schrift monddood maakt.70

15 december 2022: Op de website van Fundamentum is de bijdrage van prof. dr. Mart-Jan Paul (zie 12 december 2022) verschenen.71 In het Reformatorisch Dagblad verschijnt een opiniestuk van ing. Klaas de Jong over de NBV21 Wetenschapsbijbel. Volgens De Jong laat de tekst over wonderen zien hoe je ‘de kracht van een Bijbeltekst kunt uitblussen’.72 Dr. Tjerk de Reus heeft een korte recensie geschreven in het blad De Nieuwe Koers.73

16 december 2022: Op de website van KRO-NCRV wordt reclame gemaakt voor de afleveringen van ‘Een goed gesprek over de Bijbel’.74

17 december 2022: In het Nederlands Dagblad wordt in de rubriek TV Vooraf geschreven over de NBV21 Wetenschapsbijbel. Het is een aankondiging van drie afleveringen  met als titel ‘Een goed gesprek over de Bijbel’. In deze drie afleveringen worden van de zestig scribenten er tien geïnterviewd. Het is te zien via NPO 2 en terug te kijken via NPO Start.75 In de nieuwsbrief van Toetssteen Boeken wordt verwezen naar de opiniebijdrage van ing. Klaas de Jong (zie 15 december 2022).76 De tweede aflevering van ‘Een goed gesprek over de Bijbel’ van de KRO-NCRV is verschenen. In deze aflevering worden dr. Koert van Bekkum, drs. Trees van Montfoort en dr. Heino Falcke bevraagd.77

20 december 2022: In het Reformatorisch Dagblad verscheen in de rubriek Opgemerkt een bijdrage van Kenna Schipper n.a.v. de NBV21 Wetenschapsbijbel. Schipper hekelt het dat geleerden zich blind staren op de gebroken schepping. Schipper geeft ook aan dat geleerden zo in het voetspoor van prof. Kuitert gaan.78 Het artikel van ing. Klaas de Jong (zie 15 december 2022) verscheen ook op de website van Logos Instituut.79 Via haar nieuwsbrief laat Logos Instituut weten dat de recensie van de NBV21 Wetenschapsbijbel door Erika de Stigter (BSc.) c.s. (zie 18 november 2022) in de top-10 staat van meest gelezen artikelen in 2022 op de website van deze creationistische organisatie (en wel op de vierde plaats). De genoemde recensie wordt ook genoemd in de lijst met 10 meest recente artikelen.80

23 december 2022: De nieuwsbrief van ‘Weet wat je gelooft’ maakt reclame voor de studentenbijeenkomst rond de NBV21 Wetenschapsbijbel (zie 29 november 2022).81

24 december 2022: De derde aflevering van ‘Een goed gesprek over de Bijbel‘ is verschenen onder de titel ‘Het wonder van Kerst‘. Aan het woord komen systematisch theoloog dr. Gijsbert van den Brink, theoloog dr. Raymond Hausoul en het theologenechtpaar drs. Wies Sarot en dr. Marcel Sarot.82

31 december 2022: In de laatste nieuwsbrief van dit jaar wordt de NBV21 Wetenschapsbijbel nog kort genoemd.83

2 januari 2023: Vandaag verschenen de websitestatistieken van Fundamentum. Daaruit blijkt dat in de maand december dit overzicht 338 keer is bekeken.84

4 januari 2023: In het NRC verschijnt een korte recensie van de NBV21 Wetenschapsbijbel. Deze seculiere krant is vrij positief over deze uitgave.85

19 januari 2023: In De Waarheidsvriend wordt het interview door drs. Pieter Siebe met systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink geciteerd (zie 6 en 7 december 2022) en door theoloog dr. Ad Prosman van summier commentaar voorzien. Er wordt aangekondigd dat de zgn. NBV21 Wetenschapsbijbel door over twee weken gerecenseerd wordt in De Waarheidsvriend.86

20 januari 2023: Predikant en theoloog drs. Rob Visser schrijft een recensie voor de website van Logos Instituut van de NBV21 Wetenschapsbijbel.87 (Aanvulling 23 januari 2023: Het artikel lijkt ineens van deze website verdwenen). Op kerknet.be verschijnt een kort artikel over de NBV21 Wetenschapsbijbel met als titel ‘Oerknal versus schepping: nieuwe bijbeluitgave gaat in dialoog‘.88

21 januari 2023: Op de website van Fundamentum vat ik de reactie van dr. Prosman samen (zie 19 januari 2023).89

22 januari 2023: Historicus drs. Jona Lendering schrijft op zijn website een korte bespreking van de NBV21 Wetenschapsbijbel.90

25 januari 2023: Systematisch theoloog en redacteur prof. dr. Gijsbert van den Brink reageert via CVandaag op commentaar van derden op de NBV21 Wetenschapsbijbel. Sommige critici, zo stelt Van den Brink, vonden dat de moderne wetenschap te serieus genomen werd, anderen juist dat de moderne wetenschap te weinig serieus genomen werd. Er waren ook loffelijke uitingen te horen.91

Voetnoten

Waarom werken gereformeerden niet samen bij het beantwoorden van hermeneutische vragen? – Een reactie op de hartenkreet van dr. C.P. de Boer

Op vrijdag 7 oktober 2022 verscheen er in het Reformatorisch Dagblad een opiniestuk van predikant en theoloog dr. C.P. de Boer over hermeneutiek.1 Een groot deel van zijn bijdrage richt zich op de kwestie ‘vrouw in het ambt’. Dat laat ik hier verder rusten.2 Een kleiner deel richt zich op de hermeneutiek, daar ga ik graag op in.3

Wat is de kern?

Het opiniestuk van De Boer is in feite een reactie op een eerder verschenen opiniestuk van Riné le Comte (MA )in het Reformatorisch Dagblad.4 Wat is volgens Le Comte de kern van het debat over ‘vrouw in het ambt’? De Boer neemt Le Comte hierin over als hij schrijft: “De kern van dit debat formuleert mijn broeder treffend: “We lezen de Bijbel door de hermeneutische bril van een moderne 21e-eeuwse wereldburger.” Deze zin formuleert het aangelegen punt in de Nederlandse reformatorische kerkverbanden. Willen reformatorische christenen de Schrift lezen door de hermeneutische bril van een moderne wereldburger of van de gereformeerde confessie? Laat duidelijk zijn: de gereformeerde confessie is niet onfeilbaar. En ja, we zijn kinderen van deze tijd. Maar zolang iemand niet overtuigend kan aantonen dat de gereformeerde confessie het getuigenis van de Schrift beknot of zelfs tegenspreekt, ben ik dankbaar dat deze belijdenis mij dient in het verstaan van Gods Woord.” Hermeneutiek is de kern van het debat. Hoe lezen wij de Schrift?

Hartekreet

Le Comte verwijst in zijn opiniestuk naar het boek van de hoogleraren dr. M.J. Paul en dr. J. Hoek met als titel ‘Een stem uit de hemel’.5 De Boer gebruikt dit boek als kapstok om een hartenkreet te laten klinken. Hij schrijft dat met het verwijzen naar het boek van Paul en Hoek, Le Comte ‘de zonde van de kerkelijke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte bloot’. De Boer vraagt zich af: “Waarom publiceren theologen, predikanten en kerkelijke vergaderingen binnen de Gereformeerde Bond binnen de PKN, de CGK, de HHK en de GG afzonderlijk over het thema gereformeerde hermeneutiek, terwijl we met dezelfde vragen worstelen?” Daar wil ik nog een schepje bovenop doen. Waarom wordt er niet of nauwelijks rekening gehouden met het recente verleden? Voor wat betreft de hermeneutiek rond ‘vrouw in het ambt’ werd in 1958 in de Nederlands Hervormde Kerk het ambt voor vrouwen opengesteld en in 1969 volgde de Gereformeerde Kerken in Nederland. Wat betreft de hermeneutiek rond de scheppingsgeschiedenis is het hermeneutisch verval al veel eerder zichtbaar. Toen werden er door tegenstanders ook hermeneutische argumenten gedeeld.6 Tegenargumenten die toen geldig waren, hebben nauwelijks aan geldigheid ingeboet (of worden op dezelfde manier nog steeds gebruikt). Waarom is er geen eenheid en geen historisch besef? Waarom willen we dat iedere generatie of kerkverband het wiel opnieuw moet uitvinden? De hartenkreet van De Boer ligt mij (ook) nauw aan het hart. Daar is één oplossing voor!

Oplossing

De oplossing ligt in het komen tot een peer-reviewed bundel over gereformeerde hermeneutiek die in alle kerken gebruikt wordt. Deze bundel zou zich niet alleen moeten richten op hermeneutische vragen rond ‘vrouw in het ambt’, maar om tijdgeest op sommige punten wat voor te zijn ook op hermeneutische vragen rond de scheppingsleer, homoseksualiteit en transgenderisme (en mogelijk nog meer onderwerpen). Uiteraard beginnend met een algemeen stuk over wat hermeneutiek is. Er zijn genoeg gepromoveerde of met een master afgestudeerde theologen en predikanten die hieraan mee zouden kunnen werken. Het inleidende hoofdstuk zou door een filosoof (of mogelijk een linguïst) geschreven kunnen worden. Voor het historische gedeelte zou uiteraard een kerkhistoricus aangetrokken moeten worden. Als alle geleerden mee willen werken is het mogelijk om de vragen diep te doordenken, te toetsen en uit te werken. Dr. De Boer zou dan de hoofdredacteur en kartrekker van de bundel kunnen worden. Helaas kan ik zelf om gezondheidsredenen niet mee werken, maar De Boer kan altijd met mij contact opnemen om te brainstormen over auteurs, reviewers en hoofdstukken. Hier op het ziekbed kan ik half liggend/half zittend gelukkig nog wel mailen en/of bellen. Omdat het een zeer aangelegen onderwerp is ziet een van de onder ons bekende uitgevers het waarschijnlijk wel zitten om een dergelijke bundel uit geven. Maar ziet dr. De Boer het zitten, en heeft hij er überhaupt tijd voor, om de kar te trekken voor een interkerkelijke bundel over hermeneutiek en hermeneutische vragen? That’s the question!

Voetnoten

Q&A n.a.v. Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God – Theoloog Tom van Hoogstraten (MA) sprak voor ‘De Verbinding’

Op vrijdag 8 april 2022 organiseerde Baptistengemeente ‘De Verbinding’ te Amsterdam een avond over geloof en wetenschap. Theoloog Tom van Hoogstraten (MA) hield een lezing met als titel ‘Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God’. Deze lezing is hier te bekijken en te beluisteren. Na afloop van de lezing kreeg het publiek de gelegenheid om vragen te stellen en vertelde Van Hoogstraten ook nog iets over de evolutietheorie.

THEMA-AVONDEN OVER 'GELOOF EN WETENSCHAP' BIJ 'DE VERBINDING'
In 2022 hield Baptistengemeente ‘De Verbinding‘ te Amsterdam twee thema-avonden over ‘Geloof en Wetenschap’. Dat resulteerde in vier video-opnames die ook op deze website zijn verschenen. Hieronder in de juiste volgorde:

#1a Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God.
#1b Q&A n.a.v. Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God.
#2a Spectaculair archeologisch bewijs.
#2b Q&A n.a.v. Spectaculair archeologisch bewijs (verschijnt maandag 11 juli 2022 D.V.).

Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God – Theoloog Tom van Hoogstraten (MA) sprak voor ‘De Verbinding’

Op vrijdag 8 april 2022 organiseerde Baptistengemeente ‘De Verbinding’ te Amsterdam een avond over geloof en wetenschap. Theoloog Tom van Hoogstraten (MA) hield een lezing met als titel ‘Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God’. Tom studeerde onder andere af aan de Evangelische Theologische Faculteit (ETF) op een variant op het teleologische argument, geformuleerd door de bekende godsdienstfilosoof Richard Swinburne. Met dank aan ‘De Verbinding’ is deze lezing opgenomen en kunnen wij deze hieronder delen.

THEMA-AVONDEN OVER 'GELOOF EN WETENSCHAP' BIJ 'DE VERBINDING'
In 2022 hield Baptistengemeente ‘De Verbinding‘ te Amsterdam twee thema-avonden over ‘Geloof en Wetenschap’. Dat resulteerde in vier video-opnames die ook op deze website zijn verschenen. Hieronder in de juiste volgorde:

#1a Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God.
#1b Q&A n.a.v. Wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van God.
#2a Spectaculair archeologisch bewijs.
#2b Q&A n.a.v. Spectaculair archeologisch bewijs (verschijnt maandag 11 juli 2022 D.V.).

Geef in het spoor van Anselmus ruimte aan waarom-vragen

„Waarom werd God mens?” vroeg Anselmus. De Reformatie nam zijn antwoord over: „Als God de zondige mens wil redden, moet er voldoening worden gegeven.” Dat is Evangelie voor gelovigen én ongelovigen.

Om welke reden is God mens geworden? Waarom heeft de hoge God zich vernederd, is de Onsterfelijke gestorven, is de Rechter veroordeeld, is de Heilige tot een vloek geworden? De reformatorische belijdenisgeschriften geven uitgesproken antwoorden op deze vragen. God is mens geworden en gestorven omdat er alleen verzoening mogelijk was door voldoening (Heidelbergse Catechismus, zondag 5 en 6; Dordtse Leerregels 2.1-4).

Maar de vraag ”Waarom is God mens geworden?” werd al eerder gesteld en beantwoord. De Reformatie sloot zich aan bij het antwoord van Anselmus, de bisschop van Canterbury (1033-1109). In 1098 verschijnt zijn boek ”Cur Deus homo”: waarom is God mens? Anselmus was de eerste in de geschiedenis van de kerk die de vraag naar de menswording zo expliciet het antwoord gaf: verzoening door voldoening.

De Reformatie ging dus verder op het spoor van Anselmus. Dat geldt ook voor de structuur van zijn redenering. Anselmus zoekt naar een antwoord zonder al bij voorbaat te veronderstellen wat hij vanuit Gods openbaring weet. Hij begint niet met het historische feit van de menswording, om daar een verklaring voor te zoeken, maar hij vraagt zich af hoe God zondige mensen kan verlossen. Deze benadering noemt Anselmus ”remoto Christo”, dat wil zeggen: zonder Christus erbij te betrekken. Op deze manier wil hij een reactie geven op de kritiek van ongelovigen, die de gedachte van een God die zich laat kruisigen belachelijk vinden.

De orde

Anselmus begint dus niet bij de Schrift, maar bij wat hij ”de orde” (ordo) noemt. De werkelijkheid is niet een grote chaos, maar gestructureerd volgens een bepaalde ordening. Deze orde komt tot uiting in natuurwetten en vooral ook in morele wetten. Alles wat volgens deze orde plaatsvindt, is rechtvaardig; wat tegen de orde ingaat, is onrechtvaardig. De orde omvat zowel Gods rechtvaardigheid als onze rechtvaardigheid: er is een mate van continuïteit tussen beide. Als wij mensen iets van deze orde in de werkelijkheid herkennen, zullen wij dat als ”redelijk” aanduiden. Anselmus ziet dus een sterke samenhang tussen orde, rechtvaardigheid en redelijkheid. De orde garandeert dat wij met ons menselijke verstand iets over God en over Gods handelen kunnen weten.

Anselmus betoogt vervolgens dat deze orde en deze rechtvaardigheid voldoening noodzakelijk maken. Zonder voldoening is er geen verzoening en geen vergeving mogelijk. Naast orde, rechtvaardigheid en redelijkheid is er dus ook sprake van noodzakelijkheid. Als God de zondige mens wil redden, is het noodzakelijk dat er voldoening wordt gegeven. En zo komt Anselmus uiteindelijk tot zijn antwoord op de vraag waarom God mens is geworden. Vanwege de orde van de werkelijkheid is het noodzakelijk, redelijk en rechtvaardig dat de mens aan God voldoening geeft. Gods openbaring in de Schrift bevestigt vervolgens dat Christus metterdaad voor ons heeft voldaan.

Geen waarom-vraag

In de bijna duizend jaar sinds Anselmus’ boek verscheen, kwam er ook kritiek op zijn antwoord. Sommige critici vinden dat een ander antwoord beter is. Volgens de Zwitserse theoloog Karl Barth (1886-1968) en vele anderen mag je de vraag ”waarom?” niet stellen. Zij vinden Anselmus’ ántwoord niet verkeerd, maar zijn vráág. In elk geval mag je geen antwoord geven ”remoto Christo”.

Deze theologen stellen dat wij moeten beginnen met de feitelijkheid dat God mens werd. Ook al weten wij volstrekt niet waarom God mens werd, wij behoren het te geloven zonder te spreken over orde, redelijkheid, noodzakelijkheid of rechtvaardigheid. De enigen die misschien daarna de vraag waarom God mens is geworden mogen stellen, zijn de gelovigen. Ongelovigen die dit vragen, krijgen geen antwoord en geen reactie. Of de menswording redelijk en rechtvaardig was, is niet ter zake.

Deze kritiek gaat verder dan alleen maar aarzeling bij de verzoening door voldoening. De critici zeggen ook dat er geen orde in de werkelijkheid bestaat, dat woorden als rechtvaardigheid en noodzakelijkheid niets over God zeggen, dat waarom-vragen zijn verboden en –uiteindelijk– dat het Evangelie niet valt uit te leggen aan ongelovigen.

Dergelijke kritiek op Anselmus raakt ook de gereformeerde belijdenis. De Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels belijden (precies als Anselmus) dat er een omvattende orde is waarin God en mens zijn opgenomen, dat het bij de menswording gaat om rechtvaardigheid, noodzakelijkheid en begrijpelijkheid. Ik kan het ook andersom formuleren: wie vindt dat de vraag waarom God mens is geworden niet mag worden gesteld, komt nooit meer uit bij het antwoord van verzoening door voldoening. Wie de vraag van Anselmus afwijst, komt zeker niet bij het antwoord van Anselmus terecht. Want wie de vraag niet stelt, krijgt geen enkel antwoord.

Bastion van het geloof

Ik erken dat Karl Barth goede redenen had voor zijn zienswijze. Hij wilde voorkomen dat Christus pas het laatste stukje is dat wij mensen toevoegen aan de puzzel die wijzelf eerst zonder Hem hebben gelegd. En toch moeten we niet meegaan met Barths kritiek op Anselmus en de catechismus. Ik zie ten minste twee grote problemen.

Het eerste probleem is dat Barths benadering niet blijkt te werken. In de voorbije decennia had die benadering betekenis voor mensen die christelijk waren opgegroeid en geraakt waren door het Evangelie van de gekruisigde Christus. Zij trokken zich, geschokt door de toenemende secularisatie, terug op het bastion van het geloof. Ze gaven de kenmerken van orde, redelijkheid, rechtvaardigheid en noodzakelijkheid op, om (hopelijk) het geloof over te houden.

De kosten van deze benadering zijn echter hoog. Want wat moet je dan nog zeggen tegen mensen die werkelijk geen besef hebben van het Evangelie, van het christendom en van de Bijbel? Hoe breng je de boodschap in het Nederland van de 21e eeuw, waar het christendom niet meer tot de algemene cultuur behoort? Bij deze mensen heeft Barths benadering nog minder zeggingskracht dan de benadering van Anselmus. Het blijkt menselijkerwijs onmogelijk iemand te overtuigen van het christelijk geloof als er geen waarom-vraag is waarop Christus het antwoord is. De barthiaanse theologie heeft de secularisatie niet vertraagd of gestopt, maar bevorderd.

Er is nog een tweede probleem. Barth heeft, uiteindelijk, alleen een boodschap voor gelovigen, niet voor ongelovigen. Ons geloof is immers volgens Barth de vereiste voorwaarde voordat onze waarom-vragen serieus worden genomen. Onbedoeld wordt ons geloof dan een voorwaarde en ons ongeloof een belemmering voor het Evangelie. Beter is om, net als Anselmus, te erkennen dat gelovigen en ongelovigen niet het geloof gemeenschappelijk hebben, maar wel hun waarom-vragen. Zelfs als ongelovige mag ik God mijn vragen stellen. Ook dat is onderdeel van het Evangelie. Want het Evangelie richt zich niet in de eerste plaats op gelovigen, maar op ongelovigen.

Dit artikel is met toestemming van de auteur overgenomen uit het Reformatorisch Dagblad. De volledige bronvermelding luidt: Brink, G.A. van de, 2022, Geef in het spoor van Anselmus ruimte aan waarom-vragen, Reformatorisch Dagblad 52 (13): 22-23 (artikel).

Middagsymposium over Gods goede schepping en dierlijk lijden – Naar aanleiding van het verschijnen van de handelseditie van het proefschrift van prof. dr. Piet Slootweg

Onlangs (in 2021) promoveerde patholoog en theoloog prof. dr. Piet Slootweg voor de tweede keer. Dit keer aan de Vrije Universiteit op een proefschrift met als titel ’Teeth and Talons Whetted for Slaughter’: Divine Attributes and Suffering Animals in Historical Perspective (1600-1961).1 Afgelopen maand verscheen de handelseditie van het proefschrift bij uitgeverij Brevier. Op 3 juni 2022 wordt er een middagsymposium georganiseerd door het Herman Bavinck Center van de VU. Het symposium draagt de titel ‘Geschapen om te doden?‘ en de ondertitel ‘Middagsymposium over het lijden van dieren in theologisch perspectief‘. Een belangrijk onderwerp en een relevant discussiepunt!2

Omslagpunt

Slootweg onderzocht in hoeverre de evolutietheorie van Darwin een omslagpunt in het denken over de goedheid van de schepping en het lijden van dieren? Met Slootweg ben ik het eens dat al ver voor Darwin dierlijk lijden en een goede schepping als theologisch probleem ervaren werd. Stierven dieren pas ná de zondeval? Hoe werd hier door de kerk van alle eeuwen over gedacht? Daar is discussie over. Die discussie zal gevoerd worden op het symposium van 3 juni 2022. Helaas ben ik 3 juni, vanwege privézaken, verhinderd om te komen. Het is mij nog niet bekend of het symposium ook zal worden opgenomen zodat deze later terug te kijken is.

Programma

13.30 uur Prof. dr. H. van den Belt – Opening
13.40 uur Dr. P. Rouwendal – Overhandiging eerste exemplaar.
13.45 uur Dr. B.A. Zuiddam – Eerste reactie op het boek.
14.05 uur Dr. I.H. Stamhuis – Tweede reactie op het boek.
14.25 uur Korte vragenronde voor verhelderingsvragen.
14.30 uur Pauze.
14.50 uur Dr. H.D. Peels – Derde reactie op het boek.
15.10 uur Korte vragenronde voor verhelderingsvragen.
15.15 uur Prof. dr. P.J. Slootweg – Reactie van de auteur.
15.30 uur Discussie met de zaal.
16.00 uur Sluiting.

WIE, WAT, WAAR, WANNEER?
Wanneer?: Vrijdagmiddag 3 juni 2022, 13.30-16.00 uur.
Waar?: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105, Amsterdam, zaal 2A-33.
Wie?: Studenten, pastors en predikanten, (kerk)historici en ieder met belangstelling voor geloof & wetenschap.
Opgave?: Opgave bij Geert Verschuure, student-assistent van het Herman Bavinck Centrum.

Voetnoten

Wat is de ‘Piramide van Wijsheid’?

Onlangs gaf Geloofstoerusting het boek ‘Piramide van Wijsheid‘ uit van Brett McCracken. Wat is deze ‘Piramide van Wijsheid’? In de onderstaande video legt theoloog Marcel Vroegop het uit.

Bijbel & Wetenschap: Eén waarheid, twee geloven – Dr. Peter de Jong spreekt op scheppingscongres van 9 juni 2018

Op 9 juni 2018 werd er door een groep christenen een congres in Zwolle georganiseerd over schepping en evolutie. De derde lezing werd verzorgd door dr. Peter de Jong. Hij sprak over bijbel en wetenschap. De lezing werd opgenomen door de organisatie en kunnen wij daarom hieronder met u delen. Veel zegen bij het kijken.

Overtuigend gezag: Alvin Plantinga’s omgang met en visie op de Schrift – Dr. Piet de Vries spreekt voor cursus ‘Geloven in God zonder bewijs’

Tijdens een studiemiddag (van 7 oktober 2016) over het werk van Alvin Plantinga sprak dr. Piet de Vries over de omgang van deze geleerde met de Schrift. Deze lezing vormt onderdeel van de cursus ‘Geloven in God zonder bewijs‘ van ‘Weet wat je gelooft‘. De lezing werd geplaatst op het YouTube-kanaal van deze stichting. De beschrijving luidt: “In zijn lezing gaat Piet de Vries in op de schriftvisie en omgang met de Schrift die door Plantinga wordt bepleit. Volgens De Vries is Plantinga’s visie ‘niet postmodern, niet modern, maar premodern.’” Veel zegen bij het kijken van deze video.

‘Schepping door evolutie holt Bijbelse boodschap uit’ – Dr. ir. Wim de Vries aan het woord over ‘Woord & Wetenschap’

Het was deze maand twee jaar geleden dat het boek ‘Woord & Wetenschap‘ werd uitgegeven door Labarum Academic, de academische tak van uitgeverij De Banier.1 Het boek werd geschreven door de drie ‘de Vriezen’: prof. dr. Marc J. de Vries, dr. Piet de Vries en prof. dr. ir. Wim de Vries. Op 20 februari 2020 werd op het YouTube-kanaal van het Reformatorisch Dagblad een korte video geplaatst over het boek met aan het woord Wim de Vries. We delen deze video hieronder ook op onze website.

Onder de video staat het volgende: “Het idee dat God heeft geschapen door evolutie verslaat zijn duizenden in de gereformeerde gezindte. ”Onderhuids gebeurt dat ook in de rechterflank. Binnen één generatie kunnen we helemaal zijn afgegleden.” Het was voor prof. dr. Wim de Vries aanleiding om het boek ‘Woord en wetenschap‘ te schrijven.”

Voetnoten